In onze tekst treft Saul een ontluisterend inzicht. In het politieke spel dat hij als poppenspeler denkt te beheersen, ontdekt hij dat hij met God te maken heeft. Nu de goede Geest Saul heeft verlaten, is er iets anders voor in de plaats gekomen.

Twee weken geleden benoemde ik al de triestheid van het boek 1 Samuel en Sauls gestage ondergang. In dit gedeelte barst de opgebouwde spanning tussen Saul en David open. Saul ziet dat David hem naar de kroon steekt (vers 8): de jongen die als muzikant het paleis binnenkwam, behaalt nu als held Israëls overwinningen.

Saul duidt Davids onstuitbare opmars als politieke ambitie en wordt bang.

• 

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

  Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!

Davids populariteit

Eerst probeert hij David uit de weg te ruimen door hem een positie in de frontlinie te geven, waar de meeste slachtoffers vallen, ver van het oog van het volk. Maar zijn sluwheid keert zich tegen hem: David wint alleen maar aan populariteit. Vervolgens zet Saul zijn dochters in, wat verder gaat dan een destijds gebruikelijk gearrangeerd huwelijk om politieke banden te verstevigen. Saul gebruikt zijn dochters als pionnen in zijn machtsspel en hoopt dat David zal sneuvelen door een absurde bruidsschat te eisen.

Dan klinkt het commentaar van de verteller: “Uit dit alles maakte Saul op dat de HEER David bijstond” (vers 28). Sauls strijd blijkt niet tegen David gericht, maar tegen God zelf. Met elke zet die Saul doet, bevestigt God Davids positie. Opvallend is daarin Davids passiviteit: hij ondergaat Sauls grillen en ook Gods bestuur.

• 

  Jurjen ten Brinke: 'Het verhaal van Saul laat zien wat er gebeurt als je je eigen keuzes boven God stelt'

  Jurjen ten Brinke: 'Het verhaal van Saul laat zien wat er gebeurt als je je eigen keuzes boven God stelt'

Mensen als pionnen

De tekst schetst een rechteloze wereld waarin een vorst mensen als pionnen inzet en macht alles lijkt te bepalen. Toch onthult het verhaal een diepere laag die ook voor ons van betekenis is. Juist in de veertigdagentijd. Deze zondag is de zondag van het recht (Judica, Psalm 43:1): de roep om Gods ingrijpen en het verlangen naar een andere Koning. Het boek Samuel laat zien dat machthebbers die zich als marionettenspelers gedragen, zelf deel uitmaken van een groter toneel dan zij vermoeden.

De Amerikaanse filosoof Dallas Willard noemde dat ooit de “goddelijke samenzwering”: Gods vaak onopvallende, tegenintuïtieve manier van handelen. Het koninkrijk van God is geen verre toekomst, maar een werkzame werkelijkheid, die zich voltrekt dwars door menselijke intriges en vuil spel heen. Dat is de weg van Pasen: overwinning onder het teken van het verlies – een Romeins kruis als troon van de ware Koning.