Jurjen ten Brinke: 'Het verhaal van Saul laat zien wat er gebeurt als je je eigen keuzes boven God stelt'
De Bijbel Open
Leestijd: 4 minDoor Jurjen ten Brinke
De grote variëteit aan kerken wordt vaak gekenmerkt door het benadrukken van een bepaalde theologie, wat de kerken eigenheid geeft. Dankbaar constateer ik dat kerkmuren vandaag de dag op veel plekken minder hoog zijn dan vroeger.
1 Samuel 16:14-23
De geest van de HEER had Saul verlaten; in plaats daarvan stuurde de HEER hem een kwade geest, die hem kwelde. Zijn hovelingen zeiden tegen hem: 'Het is duidelijk dat u door een kwade geest wordt gekweld. U hebt maar te bevelen, heer, en uw dienaren staan klaar om iemand voor u te zoeken die lier kan spelen. Hij kan dan muziek voor u maken wanneer u door de kwade geest van God wordt bezocht; dat zal u goeddoen.' 'Doe dat,' zei Saul. 'Zoek iemand voor me uit die goed kan spelen en laat hem bij me komen.' 'Ik weet iemand die goed kan spelen,' zei een van de hovelingen. 'Hij is een zoon van Isaï uit Betlehem. Hij behoort tot een vooraanstaande familie en is een goed krijgsman, en hij is welbespraakt en goedgebouwd. Bovendien staat de HEER hem bij.' Saul stuurde boden naar Isaï met het verzoek: 'Stuur me uw zoon David, die uw schapen en geiten hoedt.' Isaï gaf zijn zoon David voor Saul een ezel beladen met brood mee, en ook een zak wijn en een geitenbokje. Zo kwam David bij Saul in dienst. Saul raakte zeer op hem gesteld en benoemde hem tot zijn wapendrager. Aan Isaï liet hij vragen: 'Ik ben zeer tevreden over uw zoon. Mag hij voorgoed bij mij in dienst komen?' En steeds wanneer de geest van God Saul overmande, nam David zijn lier en tokkelde op de snaren. Dat luchtte Saul op en het deed hem goed: de kwade geest liet hem dan voor even met rust.
Een van de onderwerpen waar anno 2026 nog flinke meningsverschillen over bestaan, is de visie op genezing, het gebed om wonderen en ook de plek van ‘demonie’ en bevrijding. De grondgedachte is dan vaak dat het goede van God komt en het kwade van de duivel. Immers: God heeft de mens goed gemaakt, maar door de zondeval is er veel stukgegaan en niet meer zoals het is bedoeld.
Wat moeten we hiervan denken?
Maar het Bijbelgedeelte van vandaag logenstraft alle simpele oneliners. Er wordt gesproken over een kwade geest die door de HEER gestuurd is (vers 14), nadat de geest van de HEER (de positieve aanwezigheid van God zelf) uit het leven van Saul verdwenen was. Verderop wordt de kwade geest zelfs ‘de geest van God’ genoemd (vers 23), namelijk: de kwade geest die God stuurde. Wat moeten we hiervan denken?
Bijbelboek Job
Het is goed te beseffen dat dit de enige keer in het Oude Testament is dat een persoon door een boze geest gekweld wordt. Het helpt om te bedenken dat we in het Bijbelboek Job ook zien dat de duivel in zekere zin ruimte krijgt. Job zegt daarover: “Zouden we het goede wél en het kwade níét van God willen ontvangen?” Het is een van de redenen dat de Heidelbergse Catechismus spreekt over nare dingen die voortkomen vanuit (of: ondanks) Gods vaderlijke zorg.
De conclusie mag zijn dat deze geest van God komt, maar vanzelfsprekend God niet ís. Het is een ruïnerende geest, die aanzet tot zonden. En voor Saul geldt dat dit het gevolg van zijn handelen is; hij stelde zijn eigen keuzes boven Gods richtlijnen en bekoopt dat nu op deze manier.
Jurjen ten Brinke: 'Het kan dat je iets zoekt, maar dat God vervolgens jóú vindt'Jurjen ten Brinke: 'Het kan dat je iets zoekt, maar dat God vervolgens jóú vindt'
Aanwezigheid van God
Realiseer je daarbij dat dit verhaal óók de ‘opkomst’ van David illustreert. Van hem is bekend (bij een van de hovelingen) dat ‘de HEER hem bijstaat’. Het is bijzonder als dit over je gezegd wordt! En op grond van het verhaal kunnen we ook zeggen: die aanwezigheid van de HEER in het leven van David, met zijn lier of harp, is stérker dan de kwade geest die Saul kwelt. Het laat zien wie uiteindelijk de machtigste en sterkste is!
Oftewel: in de Bijbel ligt de nadruk niet op bestrijders, maar op God. Hij is machtiger dan alle machten; Christus heeft de boze (en zelfs de dood, zoals we binnenkort vieren) overwonnen.
Bewust toeleven naar Pasen? Download de gratis Visie-app!
Tijdens de veertigdagentijd vind je in de Visie-app iedere dag een meditatie en een lied rond het thema: ‘Zie, Ik maak iets nieuws’. De overdenkingen worden gemaakt door geïnterviewden of schrijvers van Visie.
Visie-app downloaden
Auteurs
