‘Niet onder ons dak’

Rian’s zoon David (16 jaar) is tot over zijn oren verliefd:

“Zelf kom ik uit een katholiek gezin en ben ik opgevoed met het principe dat seksualiteit binnen het huwelijk hoort. Mijn man denkt er hetzelfde over en dat wilden wij ons enige kind ook meegeven. David (16 jaar) heeft sinds een paar maanden zijn eerste vriendin en dat vinden wij als ouders best even wennen. Hij wil het liefst dag en nacht bij zijn vriendin zijn. Ondanks dat we hierover het gesprek met hem zijn aangegaan, denken wij dat hij niet altijd even eerlijk is naar ons toe. Hij vond onze boodschap nogal een ‘boomer regel’, want bij zijn vriendin mogen ze wel thuis slapen. Ik heb haar ouders wél gevraagd hoe zij erover denken, maar zij vinden het geen probleem en denken dat onze kinderen zelf die beslissing voor seks of niet moeten nemen. Ik hanteer het principe: ‘Niet onder mijn dak’ en ik hoop dat David zich daaraan houdt en dat hij buitenshuis toch ook nog wel aan onze normen en waarden denkt.”

‘Liever thuis dan ergens anders’

Petra heeft twee dochters, Lisanne (14 jaar) en Daniëlle (20 jaar):

“Mijn ouders hebben mij altijd meegegeven dat je voorzichtig moet zijn, maar ik mocht wel bij vriendjes slapen en zij bij mij. Ik wil mijn dochters meegeven dat ze niet zomaar met iedereen de koffer in moeten duiken en dat ze voorzichtig moeten zijn. Lisanne is nog helemaal niet met jongens bezig, dus dat scheelt. Maar toen de vraag van Daniëlle kwam of haar vriend mocht blijven slapen, was ik wel een beetje voorzichtig. Ik heb haar uitgelegd wat de gevolgen kunnen zijn en dat ze niets moest doen wat ze zelf nog niet wilde.”

“Toen ze nog minderjarig was, heb ik haar gewoon elke keer naar huis laten komen, maar na haar 18e verjaardag heb ik het los gelaten. Nu slapen ze af en toe bij elkaar en hebben we ook weleens een extra kind aan de ontbijttafel. Mijn man bemoeit zich er niet zo mee, maar ik moest wel even wennen. Ik denk dat kinderen op deze leeftijd toch wel seks hebben als ze dat willen. Doen ze het niet bij jou thuis, dan doen ze het wel bij hun vriend of vriendin thuis. Ik laat ze liever bij mij thuis slapen dan dat ze ergens samen slapen.”

‘Bij de schoonfamilie gebeurt het wel’

Miranda heeft twee zonen en drie dochters in de leeftijden 20 jaar tot en met 30 jaar:

“Mijn man en ik zijn met dezelfde principes opgegroeid: niet samen slapen voor het huwelijk. Ik had daar alle begrip voor. Op Bijbelse grond hebben wij onze vijf kinderen dezelfde principes meegegeven. Als de verkering van je kind geen blijvertje is, kan dit het vertrouwen van je kind beschadigen. Daarom hebben wij vriendjes en vriendinnetjes bij broers en zussen laten slapen. Bij het vriendje of vriendinnetje thuis moeten onze kinderen zelf aangeven of ze apart willen slapen of niet. Ze weten hoe wij erover denken.

Qua vriendjes en vriendinnetjes hebben we er maar twee gehad die onze regels ‘bijzonder’ vonden

Ik heb niet één gesprek met mijn kinderen gevoerd. Het was een proces dat groeit door de jaren heen en dat bij ons opvoedpatroon past. Tijdens gesprekken aan de keukentafel bespraken wij hoe wij erin stonden en wat wij onze kinderen hoopten mee te geven. Ze zijn het niet overal mee eens, maar er was altijd een goed gesprek mogelijk.

Qua vriendjes en vriendinnetjes hebben we er maar twee gehad die onze regels ‘bijzonder’ vonden. Daar hebben we toen ook met hen over gepraat. Niet al onze kinderen hebben gewacht tot het huwelijk, de principes van de schoonfamilie spreken namelijk ook mee en hun eigen vorming ook. Ik heb het op een gegeven moment los moeten laten, want ik kan het niet tot in de eeuwigheid blijven controleren.”

‘De kans op zwangerschap is onmogelijk’

Anja heeft één dochter Gabriëlla (15 jaar):

“Vanuit mijn ouderlijk huis heb ik wel een strenge opvoeding gehad. Zeker als het ging om seksualiteit. Mijn moeder waarschuwde mij wel voor onbedoelde zwangerschappen en de negatieve gevolgen ervan. Eerlijk gezegd was ik best bang dat ik per ongeluk als tiener zwanger zou raken, daarom heb ik het altijd veilig gedaan met mijn, toen vaste, vriendje. Uiteindelijk zijn wij getrouwd en hebben we één kindje gekregen. Zij is onze schat en we zijn erg zuinig op haar. Daarom heb ik haar ook wel meegegeven dat ze zich moest focussen op school en dat vriendjes later wel kwamen.

De interesse in het andere geslacht kwam er niet. Dat vonden wij vreemd, maar we dachten dat het nog wel kwam als Gabriëlla ouder zou worden. Uiteindelijk kwam ze in november thuis met haar nieuwe vlam. Geen jongen, maar een meisje. Mijn man en ik hadden het niet verwacht, maar we houden de relatie met haar kersverse vriendin niet tegen. In december wilde onze dochter graag dat haar vriendin bleef slapen, want zo konden ze met de jaarswisseling toch nog samen zijn. Anders zou haar vriendin alweer vroeg naar Friesland moeten. Ik twijfelde wel, maar mijn man zei: ‘De kans op zwangerschap is onmogelijk, dus je hoeft niet bang te zijn dat ze tienermoeder wordt’.

Zij zeiden dat hun kind wel bij ons mocht slapen, maar dat ze wel met hun dochter over toestemming en grenzen gingen praten

Ik heb wel even nagedacht over de vraag van mijn dochter en de opmerking van mijn man. Daarna heb ik de ouders van Gabriëlla’s vriendin gebeld. Zij zeiden dat hun kind wel bij ons mocht slapen, maar dat ze wel met hun dochter over toestemming en grenzen gingen praten. Ik heb ook met Gaby gepraat over wat fijne seks inhoudt en dat je nooit seks moet hebben tegen je zin in. Ook heb ik gezegd dat ze altijd naar mij toe mocht komen als ze wél een nare ervaring op zou doen. Maar uiteindelijk was dit niet nodig. Ze begreep mijn zorgen. Maar uiteindelijk zagen wij ook wel dat ze lief en geduldig met elkaar omgingen. Gaby’s vriendin reageerde ook goed op onze regels en ze zijn volgens mij niet eens met elkaar naar bed geweest. Uiteindelijk is ze bij ons geweest met Oud en Nieuw en hebben we een leuke jaarwisseling gehad.”

‘Eerst voorstellen voordat je blijft slapen’

Vivian heeft twee dochters, Eva (18 jaar) en Sarah (19 jaar).

“Ik kom uit een gereformeerd gezin, ik was het vierde kind van de vijf kinderen die mijn ouders kregen. Mijn ouders hebben ernaar gestreefd om ons traditioneel, maar met veel humor en liefde op te voeden. Mijn oudere broers en zussen hebben baanbrekend voor mij gewerkt, want mijn ouders lieten de teugels al snel wat meer vieren in verband met de tijdsgeest van toen (jaren ‘80 á ‘90). Mijn ouders hadden wel moeite met het blijven slapen van vriendjes en vriendinnetjes, maar zij zagen ook wel in dat het anders wel ergens anders gebeurde. Bovendien hadden zij op deze manier toch nog een beetje het gevoel van controle.

Van sommigen hoor ik weleens dat ze ‘zomaar’ een vreemde jongen in de badkamer aantreffen

Zelf heb ik geen moeite met het blijven slapen van vriendjes, mits het een serieuze relatie is en mits mijn man en ik eerst kennis hebben gemaakt met het vriendje. Elke week een ander, daar zou ik wel moeite mee hebben. Van sommigen hoor ik weleens dat ze ‘zomaar’ een vreemde jongen in de badkamer aantreffen. Daar zit ik niet op te wachten. Onze jongste dochter had ruim acht maanden een vaste vriend die ook veel gezelligheid meebracht en hij bleef ook regelmatig slapen. Zijn ouders hanteerden dezelfde principes: eerst voorstellen voordat onze dochter bleef slapen. Daar kon ik mij ook wel in vinden.

Echte gesprekken over dit onderwerp hebben we niet gehad

Wel houden wij onze dochters voor: doe nooit iets tegen je zin en doe alleen dingen waar je zelf ook klaar voor bent. Mijn man laat de opvoeding aan mij over, maar staat wel altijd achter mij. In mijn opvoeding ga ik uit van het principe: het goede voorbeeld voorleven. Tot nu toe wordt dit door onze meiden nageleefd. Echte gesprekken over dit onderwerp hebben we niet gehad. Wel hebben we over anticonceptie gesproken. Ik was aan het strijken en daarna liep ik even naar haar kamer. We hebben het er gewoon over gehad. Dat gesprek liep heel natuurlijk, open en eerlijk.”

Psycholoog Maartje Timmerman zegt het volgende hierover:

Vanaf welke leeftijd kan je kind zelf verstandige keuzes maken op dit gebied?

Maartje: “Tieners hebben moeite met plannen, vooruitdenken en prioritieten stellen, omdat hun prefrontale cortex nog niet helemaal is ontwikkeld. Ditzelfde geldt voor het maken belangrijke keuzes waarbij emoties een rol spelen en de jongere verschillende consequenties moet afwegen op korte en langere termijn. Hier heeft de jongere zijn omgeving heel sterk voor nodig. Als je het dan hebt over seksualiteit, en meer specifiek, met een vriend of een vriendin slapen, dan denk ik niet dat een jongere daar voor zijn 18e zelfstandig verstandige keuzen in kan maken.”

Wat moet ik mijn kind meegeven over het samen slapen met de verkering?

“Ik zou zeggen: start al vroeg en focus daarbij vooral op het positieve, zodat de jongere zélf tot de conclusie komt dat hij of zij te veel waard is om dit mooie stuk zomaar weg te geven en dat hij of zij dit wil bewaren voor degene met wie hij uiteindelijk zijn of haar toekomst gaat delen. De nadruk op het positieve is hierbij ontzettend belangrijk. Dus waarom je bepaalde keuzes wél zou willen maken. En uiteraard moet je dit vraagstuk als ouder inbedden in een veel bredere context, zoals wat zijn kenmerken van een goede relatie, wat zijn belangrijke eigenschappen van een partner en hoe leer je iemand echt kennen? Waarom is het belangrijk dat een relatie niet gebaseerd is op een seksuele relatie?

Handvatten voor ouders om met hun kind te praten

“Geef prioriteit aan het creëren van voorwaarden daarvoor, zoals tijd en rust. En hoewel samen leuke dingen ondernemen op zijn tijd heel goed en ook echt belangrijk is, ligt de basis hiervoor juist in de kleine, dagelijkse momenten, zoals samen eten, theedrinken of samen een stukje wandelen. Dat je kind ook het gevoel heeft dat jij er onvoorwaardelijk voor hem of haar bent.  Verder is het belangrijk om met je kinderen al vroeg over véél onderwerpen te praten, zoals dingen die in het nieuws spelen, ethische kwesties en onderwerpen op sociaal emotioneel terrein. Stimuleer het kritisch denkvermogen door naar hun mening te vragen en door de risico’s van bepaalde handelingen te bespreken en hen consequenties te laten verwoorden.

Je kan je kind het beste helpen door je kind écht te zien en er voor hem of haar te zijn als ze over het samen slapen willen praten. Oprecht geïnteresseerd luisteren naar je kind en hem of haar een volwaardige gesprekspartner laten zijn als het gaat over samen slapen, kan je kind ook helpen om na te denken over allerlei onderwerpen en keuzen die gemaakt moeten worden. Daarnaast wil ik ook benadrukken: geniet vooral van dergelijke gesprekken over het samen slapen en train jezelf om écht nieuwsgierig te zijn naar hoe je kind denkt en wat je kind voelt.”