Het geven van openheid is voor Prisca een enorme overwinning op de jarenlange geheimhouding waarin ze gevangen zat. Hoewel ze in mei 2023 definitief uit de 'De Samenkomst' stapte en haar vrienden sindsdien stukje bij beetje inwijdde, voelde de gang naar de landelijke televisie als een spannende volgende fase.

Last van mijn schouders

Prisca heeft de uitzending van 'Klinkt als een sekte' thuis met een groep vrienden bekeken, een moment dat ze als heel waardevol omschrijft. "Het was vooraf best spannend hoe mijn verhaal op beeld zou worden verteld", zegt ze. "Je weet simpelweg niet wat de impact op jezelf en je omgeving zal zijn. Na de uitzending is er echt een last van mijn schouders gevallen; ik had niet blijer kunnen zijn met hoe ze mijn ervaring en het verhaal van anderen in de uitzending hebben weten te vangen."

Haar dankbaarheid overheerst, want de stroom aan berichten die na de uitzending loskwam, is hartverwarmend. "Ik ben echt een beetje overweldigd door alles; ik kreeg zulke mooie en positieve reacties." Haar medewerking aan het tv-programma was geen vanzelfsprekendheid; ze heeft lang getwijfeld en zei aanvankelijk zelfs nee toen de vraag kwam. Haar verlangen om anderen te helpen won het uiteindelijk van de angst voor de mening van de achterblijvers. Die openheid is een radicale breuk met de wereld waarin ze letterlijk is geboren en getogen.

Speciaal en uitverkoren

Prisca groeit op in een gezin met vijf kinderen binnen 'De Samenkomst'. "Als kind had ik sowieso niet door wat er speelde en voelde ik me er fijn. Er werd verteld: wij hier zijn het volk van God, en daardoor voelde ik me heel speciaal en uitverkoren."

Ik was een meester geworden in liegen

Nu ze terugkijkt, begrijpt ze zelf ook niet goed hoe ze dit zo normaal heeft kunnen vinden, maar ze benadrukt dat je niet beter weet als je erin opgroeit. "Je geloofde gewoon wat je ouders tegen je zeiden en dacht er verder niet over na."
Wie de groep verlaat, wordt als zondig of slecht bestempeld. "Die waarheid zit gewoon in je dna. Elke eigen gedachte die je hebt, wordt de kop ingedrukt door continu terug te gaan naar het verhaal dat ze je binnen de gemeenschap vertellen."

Een meester in het liegen

Die diepgewortelde loyaliteit leidt later tot een pijnlijk dubbelleven. In de jaren dat ze studeert en op zichzelf woont, houdt ze haar twee werelden strikt gescheiden. "Ik was een meester geworden in liegen; ik kon nooit eerlijk zeggen wat ik ging doen of dat ik iets leuks had gedaan", herinnert ze zich. Haar vrienden wisten destijds niets van 'De Samenkomst', en de mensen binnen de sekte mochten niets weten van haar verboden vriendschappen buiten de gesloten gemeenschap. "Ik was daar aanwezig op de momenten dat ik er moest zijn, in de zondagse diensten en bij de bijbelstudies, maar de rest hield ik verborgen".

Van geborgenheid naar totale controle

Deze schijnbaar veilige wereld verandert echter drastisch vanaf het moment dat er voorgangers worden aangesteld en Prisca zelf ook een voorganger krijgt toegewezen: Ben. Terwijl ze juist een eigen leven begint op te bouwen, wordt de controle meedogenloos. De situatie verergert aanzienlijk wanneer ze in 2020 een relatie krijgt met Jaap, iemand van buiten de gemeenschap. "Hij moest eerst door een intensieve keuring, maar mocht uiteindelijk ook lid worden van 'De Samenkomst'", vertelt Prisca.

Omdat Jaap van buitenaf komt, behoudt hij een kritische blik. De leiding krijgt hierdoor moeizaam vat op hem. Wanneer de oudsten de grip op Jaap dreigen te verliezen, wordt de controle over Prisca’s leven stelselmatig opgevoerd door Ben, de zoon van leider Wim. Hij claimt haar regelmatig als zijn eigendom. "Hij zei dan letterlijk: 'Jij bent van mij'", vertelt Prisca. In die periode wordt ze zelfs gedwongen tegen Ben te zeggen dat ze van hem houdt. Het is een geraffineerd systeem: ze krijgt voortdurend te horen dat ze haar eigen keuzes mag maken en niets hoeft te vragen. "Maar als ik dan iets deed wat hem niet aanstond, was ik in zijn ogen direct 'slecht'. Het is natuurlijk alsof jij dan zelf de controle hebt, maar ondertussen word je gewoon gigantisch gecontroleerd en gedicteerd.", legde ze uit over deze schijnvrijheid

"Regelmatig kwam hij me ophalen. Zolang ik niet toegaf en zei dat ik het met hem eens was, kwam ik de auto niet uit. Soms duurden die ritjes wel drie uur en was ik helemaal kapot. Ik huilde en was compleet in paniek", herinnert ze zich de sessies. Het is een zieke cirkel van manipulatie: na haar verbaal kapot te hebben gemaakt, volgt het 'troosten' op afgelegen parkeerplaatsen. "Dan ging Ben me knuffelen en vaak ook kussen. Ik dacht dan: hij is weer lief, nu is het voorbij. Maar in werkelijkheid zat ik vast in die auto en kon ik geen kant op.”

De rol van God

In de periode voor haar vertrek wordt de druk nog verder opgevoerd. De spanning bereikt een kookpunt wanneer Ben steeds meer druk zet op Jaap om met zijn ouders te breken. Jaap weigert en trekt daarmee een duidelijke grens. Dit zorgt voor een definitieve barst in het systeem; de oudsten raken steeds meer de grip op hem kwijt. Prisca probeert deze spanning te compenseren door extra hard haar best te doen voor de oudsten, wat leidt tot nog heftigere en grimmigere autoritjes met Ben.

De wanhoop bereikt een hoogtepunt tijdens een telefoongesprek waarin Ben letterlijk de rol van God aanneemt. "Hij praatte een uur lang tegen me alsof hij God was, afgewisseld met lange stiltes om de druk op te voeren. Hij zei hoe slecht ik was als mens en dat ik niet bij God zou horen. Ik bevroor gewoon op de bank; ik kon niet meer bewegen."

Proces van loskomen

Dit angstaanjagende incident is een soort breekpunt; Prisca weet dat ze nooit meer naar hém terug kan, maar de groep verlaten voelt nog als een onmogelijkheid. Terwijl ze de gemeenschap steeds meer ontwijkt, begint ze stiekem aan een traject van EMDR-therapie. In deze sessies komt jaren aan onderdrukte paniek naar boven; ze huilt zes maanden lang bijna onafgebroken terwijl ze haar diepste angsten onder ogen leert zien. Pas wanneer deze innerlijke muren enigszins zijn afgebroken, is ze mentaal klaar voor de laatste stap.

Het was zelfs zo heftig dat ik al in paniek raakte als ik een Bijbel zag liggen

De werkelijke bevrijding komt in mei 2023. Jaap ziet hoe uitgeput ze is en spreekt de woorden die alles veranderen. "Weet je, je hoeft er nooit meer naartoe als je niet wilt", zei hij. Voor het eerst dringt tot Prisca door dat wegblijven een legitieme optie is. "Zonder de steun van Jaap had ik het nooit gered om deze onzichtbare muren te doorbreken." Na haar vertrek schrijft ze haar ouders nog een brief, maar sindsdien is het contact met hen volledig verbroken.

Herstellen van de scherven

Vandaag de dag vecht Prisca tegen de diepe traumasporen van PTSS. Inmiddels is ze klaar met de EMDR, maar ze heeft in totaal twee jaar lang traumatherapie gevolgd om de angst voor God en Ben los te kunnen laten. "Het was zelfs zo heftig dat ik al in paniek raakte als ik een Bijbel zag liggen", vertelt ze. Bij wijze van exposure-therapie bezocht ze incidenteel weer een kerkdienst om de associatie met angst te doorbreken. "Ik moet eerst loskomen van de waarheid die er jarenlang is ingestampt en weer 'neutraal' worden in mijn hoofd. Pas dan kan ik voor mezelf nadenken, want het voelt na al die jaren nog niet alsof ik een vrije keus heb. Ik heb nog steeds meteen het gevoel dat ik het niet goed doe", legt ze uit.

Prisca benadrukt dat het systeem binnen een gesloten of geïsoleerde gemeenschap perfect is ingericht om mensen te misbruiken. Toch is haar belangrijkste advies gericht aan de mensen buiten de muren. "Probeer zonder oordeel te kijken naar degenen die nog vastzitten.", besloot ze. "Blijf contact zoeken met liefde en geduld. Houd de deur altijd op een kier, want je weet nooit wanneer iemand je nodig heeft.", voegde ze eraan toe. Haar eigen bevrijding is het bewijs dat er altijd een weg naar de vrijheid bestaat, hoe dik de onzichtbare muren ook lijken.

• 

  ‘Het was één en al leugen en bedrog’: Geertje zat 18 jaar vast in sekte 'Gemeente Gods'

  Klik hier