Midden in de hectiek van het centrum van Amsterdam heb ik het afgelopen jaar met een groep van acht mensen in alle rust gemediteerd op mystieke teksten. Zittend rond de tafel lazen we een tekst, stelden vragen ter verduidelijking en vervolgens beschreven we wat de tekst bij ons opriep. Daarna gingen we in een andere ruimte zitten in een kring om in stilte (soms geleid) te mediteren over de gelezen tekst. Tot slot probeerden we op papier in beeld te brengen wat de meditatie teweeg had gebracht en dat wisselden we uit met een korte toelichting. Een simpele, maar krachtige methode in een tijdsbestek van twee uur.

Na twee bijeenkomsten (met teksten van Etty Hillesum en Thomas Merton) begon ik thuis aan een zoektocht op internet. Ik beluisterde de drie toespraken die Henry Nouwen heeft gehouden in de Crystal Cathedral. Het raakt mij: hier wordt in een notendop samengevat wat geloven is. De toespraken van Richard Rohr verbreden het perspectief verder. Hij is als kloosterling doorkneed in de Franciscaanse spiritualiteit die hij samenvat als ‘God and everything’: God is overal te vinden als de scheppende kracht.

God in de natuur

Lang voordat er heilige boeken ontstonden, waren mensen al op zoek naar een oerbron en waren zij ontvankelijk voor de stand van de hemellichamen en verschijnselen in de hen omringende natuur. Richard Rohr heeft zich in de jaren tachtig grondig verdiept in de functie van initiaties bij culturen uit alle werelddelen, bijvoorbeeld de Aboriginals in Australië en bij de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika. Hij trekt de conclusie dat initiatie het oudst bekende systeem van spirituele instructie is. Met behulp van eeuwenoude rituelen heeft hij een ‘seminar’ ontwikkeld dat in de VS al zo’n 25 jaar gegeven wordt en vanaf 2002 ook in verschillende landen in Europa.

Zijn heldere betoog komt overtuigend op mij over en de verhalen van de geïnitieerde mannen versterken dat. Wat beoogt Richard Rohr met de initiatie? Wanneer jongens/mannen niet worden geconfronteerd met iets wat groter is dan zijzelf, leidt dat altijd in een of andere vorm tot geweld, stelt hij. De enige plaats waar die confrontatie plaats kan vinden is in de natuur. In veel culturen worden de jongens lange tijd alleen gelaten in de natuur en zo hardhandig uit hun comfortzone gehaald om hun wezen te openen voor wat die natuur hun te zeggen heeft. Met een prachtig voorbeeld uit de dierenwereld illustreert Richard hoe ook daar een vorm van initiatie plaats vindt:

Er was in Afrika een olifantenkudde waarvan de volwassen mannetjes zijn doodgegaan of afgeschoten. De olifantenjongens vertoonden allerhande gedrag dat voor olifanten ongebruikelijk is. Zij trapten op auto’s, rukten bomen om en maakten zelfs andere dieren dood, iets wat olifanten nooit doen. Toen werden er met helikopters enkele volwassen mannetjes ingevlogen en wanneer de boys weer dergelijk gedrag lieten zien, klapperden de mannetjes met hun oren of gaven signalen met hun slurf met de boodschap: ‘Dit doen olifanten niet’. Binnen enkele weken was het afgelopen met het gewelddadige gedrag.

Wat kan ik betekenen?

Als ik het in me opneem, bekruipt me een belangrijke vraag: ‘Wat kan ik in de tijd die ik nog te leven heb betekenen voor anderen en het grote geheel? In Richards woorden: ‘What’s your gift?’.  Ik ontdek dat er eind mei een ‘seminar’ plaatsvindt in Oostenrijk, waarop ik besluit mij met deze motivatie aan te melden.

Tijdens de laatste bijeenkomst van de leesgroep mystieke teksten, vertel ik dat ik vijf dagen naar Oostenrijk ga voor de initiatie en licht het toe met het verhaal over de olifantenkudde. Iedereen geniet van het mooie verhaal. ‘Misschien moet jij ook wel overgeplaatst worden naar een andere kudde’, reageert een van de begeleiders lachend. Haar opmerking blijft bij mij hangen: het is nooit vanzelfsprekend om te blijven zitten waar je zit. Misschien is je inzet ergens anders nodig,  Enfin, eerst komt de initiatie.

In dit blog lees je hoe het de initiatie van Reinder verloopt. 

Meer weten? Hier vind je de filmpjes van Richard Rohr over initiatie.