Het is maandagochtend. Een nieuwe week. De eerste volle week van de vastentijd, mocht je daaraan doen. Ik lees weer de teksten, als elke ochtend. Aan de woonkamertafel zit ik met een mok heet water, terwijl de rest van het gezin slaapt en buiten de wind waait. Binnen is er rust. En schrijf ik – al zoekend. De oude teksten lees ik omdat de wijsheid van al die eeuwen een soort rust geeft. Daarin roept niet mijn agenda, mijn takenlijstje, mijn doelstelling. Die dingen verliezen hun extreme belang in het licht van al die eeuwen. En dat is prettig, zeker zo op de maandagochtend.

Vanochtend blijf ik meteen bij het eerste zinnetje haken. Een heel oude zin, zelfs voor Bijbelse begrippen. Uit de Thora, de eerste vijf boeken. En er staat, vooraf aan een aantal voorschriften over hoe je een beetje fatsoenlijk met elkaar moet omgaan: ‘Wees heilig, want ik ben heilig’.

Daar haakt iets. Het zijn overbekende woorden voor de gemiddelde gelovige, maar nu ik ze zo deze ochtend opnieuw zie … Wees heilig, want ik ben heilig. Er had ook gewoon een losse opdracht kunnen staan. Iets als: gedraag je, want dat moet van mij. Ik ben de baas, dus jij moet je gedragen, anders zal ik je krijgen. Óf: ik ben de baas, jij moet je best doen, doe dat en het zal je goed gaan. Het zal door generaties lezers zo zijn geïnterpreteerd. Maar dat je heilig, gefocused, liefdevol, verantwoordelijk, eerlijk, zuiver moet leven omdat de Eeuwige dat ook is, betekent dat de Maker hier deze groep mensen tot zijn mensen rekent, dat hij op ze rekent, dat hij zich met hen identificeert, en aan deze mensen vraagt om zich met hem te identificeren. Dát is waar ik bij blijf haken. De Eeuwige levert zich uit aan de mensen en vraagt om dat wederzijds te doen.

Thuis bij de Eeuwige. Zorg voor het klimaat, want het is mijn klimaat en jij en ik, wij staan hier samen in, toch? Zorg voor die ander, want ik heb deze boel gemaakt, die ander gezien, jij hoort bij mij. Wees heilig, want ik ben heilig. Nu je deel bent van wie ik ben, middenin de bende die er soms gemaakt wordt van mijn planeet, is het nodig dat jij je identificeert met mij. Dat we samen op pad gaan. Om een nieuw spoor te trekken in deze wereld.
Representeer me. Wees wie ik ben. Dát. De Godheid die zegt: ‘Wees, wie ik ben, beste mens.’ De orthodoxe gelovige protesteert meteen, want de scheiding tussen de mens en God is oneindig. En dat zal wel, maar vandaag effe niet. Wees heilig, want ik ben heilig. Wees wie ik ben, want wij hebben samen een taak. De godheid die zich identificeert met zijn mensen. Omdat er niemand anders is op de planeet met dat bewustzijn. Met die mogelijkheden.

Jezus van Nazareth doet er een schepje bovenop. Hij zegt tegen zijn leerlingen dat hij alle mensen zal beoordelen naar de mate waarin ze met hen zijn omgegaan. Dat hij de alle mensen erop aan zal kijken in wat ze doen aan hen – dat zal voelen alsof het aan hem zelf is gedaan. Het is een beroemde gelijkenis van schapen en bokken. Een hemels tafereel met de mensheid die voor de eeuwige rechter wordt geleidt. En dat er dan een selectie plaatsvind, de een naar links, de ander naar rechts. En tegen degenen rechts, zegt hij: ‘Welkom in mijn kring, goed gedaan.’ Jullie hebben mij te eten gegeven, zegt de Eeuwige, me gekleed toen ik naakt was, me opgezocht in de gevangenis.

Er gaat een schokgolfje van verbazing door de groep aan de rechterhand. De Eeuwige naakt? Gevangen? Hongerig? Wanneer dan? Elke keer als jullie zelf aan de minst-betekenende van mijn broeders iets hebben gedaan, heb je dat aan mij gedaan. En natuurlijk heeft de linkergroep dat niet gedaan, en is net zo verbaasd, want wanneer hebben ze de chef van hemel en aarde niet opgezocht toen die in de bak zat? En in welke bak dan? Welke gevangenis is groot genoeg om de Eeuwige te bevatten? Nou, de gevangenis in Rome was groot genoeg, waar Paulus gevangen zat. En die in Ceasarea waar Petrus in de cel zat. Die gevangenissen waren groot genoeg om de Eeuwige te bevatten.

Deze tekst, die zo vaak geinterpreteerd is als: ‘je moet voor de armen zorgen, anders ga je eraan’ (iets wat op zichzelf waar zou kunnen zijn) is een verregaande vorm van zelfidentificatie van de Eeuwige met een paar mensen aan wie hij zich toevertrouwt. Deze tekst is een uitlevering van de Machtige aan mensen die de stem gehoord hebben en hij zegt: ‘Ik vertrouw jullie, wees heilig want ik ben heilig en ik neem jullie zo verrekte serieus, ik leg de wereld en alles zo in jullie handen dat ik de rest van de mensheid af zal rekenen op de mate waarin ze jullie gezien, gehoord, bezocht, gekleed, geliefd hebben. Want als ze dat doen, hebben ze dat rechtstreekt aan mij gedaan. Wees wie ik ben op aarde. Je bent wie Ik ben, op aarde. Niet meer, niet minder.’

Een absurde verantwoordelijkheid om te dragen, een absurd vertrouwen, als ik mezelf een beetje ken. En toch. Wat moet hij anders – en het is al zo oud als de teksten van de Bijbel: de Eeuwige die roept om mensen die zijn weg gaan, die doen wat hij begonnen is, die warmlopen voor het klimaat, voor de ander, voor het recht. Want wie is er anders?

Grootse woorden en een tikje verbijsterende gedachten op een vroege maandagochtend. Mochten je nog fascinerende observaties te binnen schieten, naar aanleiding hiervan: app ze gerust, voeg ze toe op Facebook of op Lazarus. Het goede! Op een goddelijk goede dag dan maar. Be blessed.

Hier vind je drie tekstgedeeltes die Rikko vanochtend las.

Rikko Voorberg (38) is theoloog, schrijver, ‘activist/kunstenaar’ en initiatiefnemer van o.a. ‘We gaan ze halen’.

Wil je betrokken raken bij het werk van Rikko? Kijk dan hier.