Brand in het hart  – Woensdag 20 april 2022

De heiligen in de katholieke kerk hebben zo hun eigen symbolen bij zich. Petrus heeft sleutels bijvoorbeeld, daar kun je hem altijd aan herkennen hoe hij ook precies is afgebeeld. Paulus als een oude man met een boek en een zwaard. Wel benieuwd waar jij of ik mee afgebeeld zouden worden, eigenlijk. Even los van het feit dat het stadium van heiligheid die voor deze mannen en vrouwen is weggelegd, wellicht een beetje buiten ons bereik ligt, is het wel een interessante vraag. Waar zou jij mee ge-3d-print worden? Sowieso mijn telefoon als ik niet oppas, net als al die andere zombies van vandaag, opgezogen door dat ene schermpje – maar misschien ook nog wel iets van wat onze bijdrage in het leven kenmerkt. Augustinus wordt altijd afgebeeld met een brandend hart. En hij schrijft in zijn belijdenissen daarover. ‘U had mijn hart doorboord met de pijlen van uw liefde, en de woorden waar u mijn binnenste mee had doorstoken, droeg ik met mij mee. … Ze zetten me flink in vlam.’ 

De man was geraakt, zou je kunnen zeggen. Nogal. En vervolgens schreef hij boeken en geschriften die bijna als geen ander de christelijke kerk hebben beïnvloedt (net als de ontwikkeling van de psychologie trouwens). Vandaag lees ik over een paar mensen met ook een brandend hart. Ze waren onderweg naar huis vanuit Jeruzalem, treurig over de dood van hun Messias en er loopt iemand met hen op die later Jezus zelf blijkt te zijn.

Terwijl Hij met hen aanlag nam Hij het brood, sprak de zegen uit, brak het en reikte het hun toe.
Nu gingen hun ogen open en zij herkenden Hem, maar Hij verdween uit hun gezicht. Toen zeiden ze tot elkaar: 'Brandde ons hart niet in ons, terwijl Hij onderweg met ons sprak en ons de Schriften ontsloot?'

Wel tof, als je herkent wordt aan het breken van het brood. We hadden het bij de PopUpKerk heel consequent ingevoerd: elke keer brood breken. En wel zo, dat als je met een paar mensen ergens stond te barbecueën dat het even de vraag was wie het brood ging breken. Je kunt het devaluatie van een heilige handeling noemen, aan de andere kant werd het zo onderdeel van het DNA dat ik me deze herkenning in de tekst van vandaag kan voorstellen. Dat je verblind door de onmogelijkheid van de aanwezigheid van de Messias, bij het breken van het brood opeens beseft: verrek, dat is ‘m.

En dan kijken ze terug en bedachten ze dat tijdens het spreken over de oude teksten uit hun traditie; nml. wat de Messias zou komen en waarom en of dat moment van gekruisigd worden nu de mislukking was van de missie of een voorzegd onderdeel, dat het hart toen al brandde. Achteraf gezien dan.

Het is nog niet zo makkelijk om in het moment te constateren dat er iets bijzonders gebeurt. Hun hart stond in brand, zeggen ze nu, zoals dat van Augustinus met zijn pijlen van de liefde, maar ze waren er niet achter waarom. Ze wisten het misschien niet eens van elkaar. Waren een beetje verbaasd over zoveel emotie in dat hart.

Er zijn momenten dat mijn hart brand en dat ik het niet door heb, dat ik áán ga en een beetje verwonderd naar mezelf zit te luisteren. Wat is er aan de hand? Wat betekent dit? En de neiging om het van me af te schudden is groot. Maar de mannen op weg naar Emmaüs en de zinnen van Augustinus brengen me vanochtend het besef bij dat het iets betekent als het hart ontvlamt. Dat het zomaar goddelijke betekenis kan hebben. En dat dit het onderzoek waard is. Wat gebeurt er me me, wie is die ander? Wat is dit voor moment?

Uitgedoofde harten van leerlingen, het cynische hart van Augustinus – het had niet veel nodig om te ontvlammen, niet meer dan de nabijheid van de Eeuwige zelf. En die is volgens de teksten van christendom nooit ver weg.

Ik wens je vanochtend af en toe een brandend hart – niet te veel, het vreet je op, maar voldoende om jezelf en anderen aan te warmen.

Een hele goede woensdag gewenst, en vrede, en alle goeds.

Hier vind je drie tekstgedeelten die Rikko vanochtend las.