Met je tiener praten over seksualiteit: je weet dat het een belangrijk onderwerp is en toch worstelen veel ouders met dit gesprek. Maar je wil ook niet dat je tiener alleen zijn informatie uit sociale media en leeftijdsgenoten vandaan haalt.
Dus hoe pak je dat praten over seks aan zonder dat je kind met zijn of haar ogen begint te rollen? We vroegen het aan tiener-experts Mieke van Velzen en Judith van den Berg van 'Die tiener van jou'*.
De zussen Mieke en Judith groeiden op in een christelijk gezin waar weinig gepraat werd over seks. Mieke: “Mijn moeder zei: ‘Dans niet dicht tegen jongens aan en heb geen seks voor het huwelijk’. Dat was het.’’
Judith en Mieke* misten het open gesprek over seks met hun ouders. Vanuit hun eigen ervaring weten ze nu zelf goed aansluiting te vinden bij de belevingswereld van tieners en gaan nu juist wél het gesprek over seks aan. Dat doet Mieke met haar eigen drie tieners en als tienerspecialist op scholen en bij allerlei tienergroepen. Judith staat al jaren voor de klas in het voortgezet onderwijs en heeft de mooiste gesprekken met tieners, waaronder ook over het onderwerp seks.
Vanaf welke leeftijd vertel je je kind over seks?
Mieke: ‘’Begin met praten over seks met je kind voordat hij naar groep drie gaat. Waarom? Omdat kinderen vanaf groep drie het woordje ‘seks’ vaak al kennen. Als ouder wil je dat je de eerste bent die vertelt wat seks is. Daarmee voorkom je gekke situaties waarbij je kind aan iets heel anders denkt bij het woord ‘seks’.
Besef ook dat de meeste kinderen al voordat zij naar de middelbare school gaan voor het eerst porno zien. De gemiddelde leeftijd waarop een kind de eerste keer porno ziet is elf jaar. Bereid je daarop voor. Leg uit dat porno heftig kan zijn om te zien. En dat je kind het altijd mag vertellen als hij ergens porno heeft gezien. Dat je dan niet boos wordt als ouder.
Dit is nu eenmaal de tijd waarin onze kinderen opgroeien en daarom is het zo belangrijk om over seks te praten met je tiener
Er gaan pornostickers in de groepsapp rond, er worden pornofilmpjes via AirDrop gedeeld en op Snapchat zien tieners beelden van vrouwen met schuddende borsten of komen ze in contact met mannen die dingen van hen willen. Het is echt shit. Maar dit is nu eenmaal de tijd waarin onze kinderen opgroeien en daarom is het zo belangrijk om over seks te praten met je tiener.’’
Judith: ‘’Anders leren ze alles van hun leeftijdsgenoten en dat zijn nou net degenen van wie je niet wilt dat ze het leren. Als ouders al over seks praten, dan gaat het vaak als eerste over de technische handelingen. Die kunnen tieners vaak nog wel opzoeken op het internet. Praat over alles om seks heen: je normen en waarden. Het mooie, maar ook het lelijke. Dat is zo belangrijk voor tieners om te leren. Begin al jong met praten over seks en laat het vervolgens een ongoing conversation zijn over waarden en consent.’’
Hoe praat je met je tiener over seks?
Mieke: ‘’Begin een gesprek over seks relaxed. Ga niet ineens tegenover je tiener zitten met een kop thee, zo van: laten we eens praten.Bekijk samen een tienerserie. Dan weet je ook meteen wat tieners bezighoudt en wat ze al zien. En maak daar een opmerking over. Bijvoorbeeld bij een scène waarin een jongen een meisje oppikt: ‘Serieus, gaat dat in het echt ook zo?’
Die tiener van jou
*Die tiener van jou is een online platform voor ouders van (pre-) tieners, waar tienerspecialisten Judith & Mieke tips, (humoristische) verhalen, cursussen en gidsen delen met als doel: het verbeteren van jouw band met je tiener.
Welke vragen stel je?
Judith: ‘’Luister zonder oordeel naar je kind. Laat je tiener zelf zijn waarheid formuleren. Dan kun je ook kritische vragen stellen. Sta je daar echt achter? Waarom vind je dat? Zodat je je tiener leert te begrijpen waarom hij vindt wat hij vindt. Je wilt je tiener leren volwassen te worden.
Mieke: ‘’Sta open voor de gevoelens van tieners. Want dan staan zij ook meer open om naar jou te luisteren. Als je jouw overtuiging er te dik bovenop legt, gaan ze misschien wel jouw fantastische advies aan de kant schuiven. Gewoon omdat papa en mama het zeggen.’’
Mieke: ‘’Ik was de eerste aan wie mijn dochter vertelde dat ze voor het eerst gezoend had. Het liefste had ik gewild dat zij die zoen nog even had uitgesteld, want ik vind een zoen al heel bijzonder, dat weet mijn dochter ook. Maar we hebben daar open gesprekken over gehad zonder dat ik mijn overtuiging daarin legde. Zodat die openheid tussen ons blijft. En ik ben heel blij dat ze mij vertelde dat ze voor het eerst had gezoend.
Want ik weet dan: oh, hier sta jij in je leven. Dan kan ik daarop verder gaan vragen en de volgende gesprekken aangaan.’’
Seksuele opvoeding vaders en moeders
Mieke: ‘’Vaders zou ik stimuleren om met hun zoons over seks te praten en moeders met hun dochters. Want dan kun je vanuit je eigen ervaring praten. Als ik met mijn zoon over zelfbeheersing zou praten, klinkt het vanuit mijn moederrol toch al snel: ik kom je even vertellen hoe het werkt.
Als er geen vader in het leven van je zoon is, dan zou ik een andere man die veel in jouw gezin is, vragen of hij af en toe wil praten met je zoon. Sowieso kan het fijn zijn om anderen te betrekken als het jou, om wat voor reden dan ook, niet lukt om over seks te praten met je tiener. Zo praat ik ook met de tieners van vriendinnen over jongens en seks.’’
De belangrijkste tip!
Mieke: ‘’Bij elke ouder kan het gebeuren dat je tiener zich afzet of dat het even niet goed gaat tussen jullie. Het allerbelangrijkste is om verbinding te blijven met je tiener. Laat weten dat je er voor hem of haar bent. Uiteindelijk komt het goed. Straks is de puberteit klaar. En weet dat tieners meer naar je luisteren dan je misschien denkt.’’
9 tips om te praten met je tiener over seks samengevat:
1. Begin het gesprek over seks al op jonge leeftijd zodat het niet ongemakkelijk wordt als je daar ineens over begint als je kind de tienerleeftijd bereikt.
2. Laat het gesprek over seks een ongoing conversation zijn. Hierdoor blijft het onderwerp ontspannen.
3. Zoek de juiste plek en tijd. Ga naast je tiener zitten als hij of zij een serie kijkt en stel daar eens een vraag over. Of bekijk samen foto’s van vroeger en deel iets over jouw tienertijd.
4. Begin met laagdrempelige vragen. Vraag niet: ‘Hoe gaat dat bij jou?’, maar: ‘Hoe gaat dat tegenwoordig?’
5. Deel je eigen ervaringen en worstelingen.
6. Luister zonder vooroordelen.
7. Sta open voor de gevoelens van je kind.
8. Betrek een andere volwassene erbij, iemand die jij en jouw kind vertrouwen. Tieners durven soms met anderen meer te bespreken dan met hun ouders.
9. De allerbelangrijkste tip: blijf in verbinding met je kind.
Even voorstellen: Mieke en Judith van 'Die tiener van jou':
*Wie is Mieke? Mieke van Velzen is moeder van twee jongens van twaalf en veertien, en van een dochter van zestien jaar. Mieke is spreker, trainer en onderwijsspecialist. ‘’Tieners zijn altijd een rode draad in mijn leven geweest. Ik vind het een ontzettend leuke groep. Tieners hebben een leeftijd waarbij veel belangrijke beslissingen worden genomen. Keuzes die de rest
van hun leven invloed op hen heeft. Het is echt een groep die mij raakt en die ik graag wil helpen. Dat ben ik met Judith gaan doen via ons platform Die tiener van jou.’
Wie is Judith? Judith van den Berg is docent en moeder van twee dochters van drie en zeven en van een zoon van vijf jaar. ‘’Ik sta alweer tien jaar voor de klas in het voorgezet onderwijs. Ik vind tieners de allerleukste doelgroep die er is. Je kunt de meest interessante gesprekken met hen voeren. Als je maar naast hen kunt gaan staan. Dan kun je veel positieve invloed op hen uitoefenen. Dat vind ik het mooie aan werken met tieners.’’
