Interview
Leestijd: 8 minDoor Sven Verveld
Het is inmiddels nauwelijks weg te denken uit ons leven: kunstmatige intelligentie, kortweg AI. Maar hoe groot is de kans dat AI de mensheid overneemt? En wie is eigenlijk slimmer, de mens of AI? “Je kunt AI ‘afhankelijk slim’ noemen.”
Het is het plot van de film I, Robot uit 2004: nemen slimme robots de wereld over en bedreigen ze daarmee de mensheid? Met de opkomst van kunstmatige intelligentie – of, vanuit het Engels afgekort tot AI – rijst de vraag of die filmscenario’s werkelijkheid kunnen worden. Is, of wordt, AI slim genoeg om de mens te overheersen? AI-expert Joris Cornielje houdt zich al jaren bezig met kunstmatige intelligentie. “AI is ontzettend slim, maar kan ook gevaarlijk zijn.”
“Ik was als kind al constant in de weer met de nieuwste technologieën”, vertelt Joris. “Toen het internet uitkwam, testte ik van alles uit en toen iets recenter virtual reality – een virtuele werkelijkheid – werd aangekondigd, ging ik daar ook mee aan de slag. Met AI was het niet anders. Het is interessant om te zien hoe technologie een rol speelt in onze maatschappij, en daar houd ik me dan ook graag mee bezig. Ik geef lezingen over AI en help bedrijven met de integratie ervan.”
“AI is in de kern een patroonherkenningsapparaat. Mensen hebben er enorm veel data van bijvoorbeeld fora, boeken, podcasttranscripties, video’s, tv-programma’s en andere beelden in gestopt. AI herkent daar patronen in. Zie het als een stel hersenen. Als je vaak genoeg ‘auto’ zegt in het bijzijn van een kind terwijl er een auto langsrijdt, koppelen de hersenen het woord auto aan die verschijning. Datzelfde doet AI. Als wij telkens ‘huis’ zeggen bij foto’s van een huis, dan herkent AI op den duur de vorm van een huis. Maar ook als wij hem honderden teksten van Shakespeare laten lezen, herkent hij op den duur welke kenmerken die verhalen hebben.”
Zelfs in het ziekenhuis is AI niet meer weg te denken
Er zijn verschillende vormen van AI. De bekendste is ChatGPT, een soort huis-tuin-en-keukenhulp. Of je nu last hebt van je voet of een recept zonder gluten zoekt: ChatGPT weet raad met werkelijk alles. Maar AI wordt ook gebruikt in je autonavigatie om te berekenen welke route op dat moment – met files meegerekend – de snelste is. Zelfs in het ziekenhuis is de intelligentie niet meer weg te denken: zo kan AI in een vroeg stadium tumoren vaststellen of zien of er een bepaalde breuk is.
Uit cijfers blijkt dat AI populairder is dan ooit. In een recent onderzoek van de Universiteit Twente gaf 65 procent van de ruim vijftienhonderd respondenten aan gebruik te maken van AI. Vooral in het leven van jongvolwassenen – tussen de 18 en 35 jaar – is kunstmatige intelligentie niet weg te denken: bijna 90 procent past het toe voor onder andere werk, onderwijs of gezondheidsvragen.”
Vroeger belde je bij een stevige verkoudheid de huisarts, nu vraag je het gewoon aan ChatGPT, of je wordt doorverwezen naar een AI-chatbot
“Het vult aan waar mensen tekortkomen. Je hebt hiermee als mens toegang tot een soort oneindige breincapaciteit. Vroeger pakte je een woordenboek uit de kast, belde je bij een stevige verkoudheid de huisarts, of kreeg je een klantenservicemedewerker aan de lijn als je een vraag had over een bepaald product. Nu vraag je het gewoon aan ChatGPT, of je wordt doorverwezen naar een AI-chatbot. Die breincapaciteit laat dus zien hoeveel AI kan.
AI helpt iedereen, ook de verkeerde personen
Al is er op ethisch gebied ook genoeg te zeggen over AI. Om een voorbeeld te noemen: het feit dat iedereen iets kan maken, is ook gevaarlijk. Een oplichter kan een website maken die identiek is aan die van de Rijksoverheid. Of hij speurt met AI het internet af naar telefoonnummers om mensen op te lichten. Dus AI helpt iedereen, ook de verkeerde personen.”
“Er wordt ontzettend veel geld in geïnvesteerd. Datacentra schieten als paddenstoelen uit de grond, maar ook AI zelf wordt steeds beter.”
“De vraag is: wat is slim? Een rekenmachine rekent direct uit wat driehonderdduizend maal zevenenveertig en een half is, maar ik zal mezelf toch echt slimmer noemen. Slimheid zou ik namelijk omschrijven als het creëren en bedenken van complexe concepten: zoals het plannen van een bruiloft, of het maken van een nieuwe Visie. Dat kan AI. Tegelijkertijd is AI – nu nog – volledig afhankelijk van input van mensen. Als een journalist hem de opdracht geeft een artikel te schrijven, weet AI nog helemaal niets. Niet waarover, waarvoor of voor wie. Hij weet niet eens in welke taal hij het moet schrijven. AI is op dit moment dus alleen te gebruiken als je hem specifieke aanwijzingen geeft.”
De vraag is: gaat slim zijn puur over foutloos werken?
Je kunt AI dus ‘afhankelijk slim’ noemen, concludeert Joris. Maar in de komende jaren zal dat veranderen, zegt hij. “Op den duur gaat AI helemaal zelf aan de slag. Nu moeten wij als mens nog heel erg ons best doen om AI aan het werk te zetten. Maar als je hem ‘vrijlaat’ door toegang te geven tot alles wat van jou is, dan kan hij zijn slimheid pas echt inzetten.”
“Stel dat we aan AI vragen een artikel te schrijven over een nieuwe vogelsoort. We geven hem toegang tot documenten, internet, telefoonnummers en een creditcard. Hij gaat aan de slag en vijftien minuten later rolt er een tekst uit waarvoor hij duizenden artikelen heeft gelezen, tweehonderdvijftig experts heeft gebeld en miljoenen andere teksten analyseerde om te kijken hoe hij die informatie het beste kon opschrijven.”
“Je moet zelf áltijd de tekst controleren, dat is een disclaimer die bij AI hoort. Hij maakt fouten omdat hij geïnstrueerd wordt dat hij een reactie móét geven. En dan komt het voor dat hij iets verzint. Maar de vraag is: gaat slim zijn puur over foutloos werken? Als mens mis je ook weleens iets.”
“Haha, om eerlijk te zijn: er is niemand die dat weet. De versnelling en verbeteringen gaan zó ontzettend hard. We bouwen gelukkig veel hekken om AI heen, zodat hij binnen de perken blijft. Zo heeft AI geen toegang tot alles en moet hij bij grote beslissingen in bijvoorbeeld de medische wereld toestemming krijgen van een mens. Maar als we hem de volledige vrijheid geven – door de hekken weg te halen – durf ik niet te zeggen wat er gebeurt. Daarom is het goed alert te zijn en als mens te blijven nadenken.”
Download gratis de nieuwe Visie-app en lees Visie waar en wanneer je wilt!
Kom op 5 juni naar het grootste worshipconcert van Nederland
Ontdek meer
