Ze vroeg me wat ik dan wilde met de mensen van de PopUpKerk, waar het heen moest. En ik aarzelde even, omdat ik niet geloof dat ik kan weten wat voor een ander nodig is. Dat is het hele idee van de PopUpKerk. Het is ontstaan vanuit mijn persoonlijke behoefte om meer te ontdekken van wat het christelijk geloof zou kunnen betekenen, en dat leren van mensen die er niets mee te maken willen hebben of niet meer mee te maken willen hebben of in elk geval met dat wat zo vertrouwd christelijk klinkt hebben afgerekend.
Ik wilde van hen leren omdat ik meende dat de redenen van hun afscheid van wat traditioneel christelijk is, weleens op een bepaalde manier profetisch zouden kunnen zijn. Dat hun afscheid van de christelijke traditie of hun weerzin ertegen uiteindelijk christelijker of geloviger of hoopvoller was dan sommige onderwerping aan die christelijke traditie. Dus ik zei altijd: de PopUpKerk is een heel egoïstisch projectje, ik wil jullie graag rond de tafel om jullie hart en ziel te ontdekken en zo iets meer te leren van wat christendom kan betekenen. Met als bijkomend voordeel dat het heel duidelijk was dat ik hen niet probeerde te bekeren, maar dat ik bekeerd wilde worden. Zij moesten niet worden als ik, maar ik wilde iets leren van hen.

Toch is dat maar een deel van het verhaal. Want ik wilde ook iets. Ik zocht ook iets. Ik wilde ook iets brengen naar degenen die zich aansloten. Ik wilde graag iets delen. En toen ze me dat zo vroeg, realiseerde ik me dat dit de vrijheid was die ik gevonden had, die me gegund en geleerd was, de vrijheid tot ‘autonome’ ‘creativiteit’. En dat zijn onhandige woorden, ik vind woorden überhaupt onhandige voertuigen om betekenis over te brengen, maar we doen het ermee. Met autonoom bedoel ik dan dat niemand van je vraagt om te doen wat jij moet doen maar dat je zélf kiest, dat je het zelf weet. En dat ook áls iemand het je vraagt en je het uitvoert, het altijd nog die persoonlijke beslissing is. Niemands slaaf, niemands meester, autonoom. Niet alleen, maar wel een beetje. Bewust van de eigen ziel, de eigen toevoeging aan de wereld. Zoiets bedoel ik met dat ‘autonome’.

En creatief. Niet fröbelend met klei, al kan dat ook fantastische dingen opleveren of fijne bezigheidstherapie zijn. Maar creatief als in ‘scheppend’. Zelf maken, creëren. Ex nihilo, zeggen de theologen dan in hun taaltje. Iets maken uit het niets. Dat is de eigenschap van de mens, niet van de kunstenaar of van degene met een gave, maar van de mens. Dat je zélf besluit om het anders te doen. Of zelf besluit om die gedachte die iemand anders heeft zo te steunen dat de ander zich realiseert dat het weleens een hele goede gedachte kan zijn. En ermee aan de slag gaat. Et voilà, er is iets nieuws gecreëerd. Een nieuw stukje werkelijkheid. Of dat nu een installatie is, zoals dat kabelbaangebeuren, een protest of kerkasiel, de keuze om te groeten in je straat of om één keer in de maand op druilerige maandagen een extravagante taart zonder afzender bij de koffiemachine neer te zetten op het werk. Het plezier van iets creëren, het vertrouwen dat het kan, mag en alles, vanuit een autonoom idee.

Paulus is zo iemand. Hij schrijft vanochtend over de bliksem-gebeurtenis waarbij hij zich realiseert dat hij in zijn ijver om kersverse christenen voor de joodse rechtbank te slepen, dwars inwerkt tegen wat die God die hij meent te vereren aan het doen is. Hij maakt een mentale draai van 180 graden en wordt verkondiger van dat verhaal van Jezus Christus. En dan schrijft hij: ‘Toen ben ik aanstonds, zonder een mens te raadplegen, zonder naar Jeruzalem te gaan, naar hen die eerder apostel waren dan ik, vertrokken naar Arabië en vandaar weer teruggekeerd naar Damascus. Pas drie jaar later ging ik naar Jeruzalem om met Kefas kennis te maken en ik ben maar veertien dagen bij hem gebleven. Van de andere apostelen heb ik niemand gezien, behalve Jakobus, de broeder des Heren.’

Het is niet heel bescheiden, wel vrij zelfbewust. Niet op basis van zijn goede inborst, want hij had net geleerd dat hij een sukkel was. Maar op basis van urgentie en besef van noodzaak om te delen van wat hem persoonlijk was toevertrouwd. Geen toestemming vragen, gewoon maar gaan doen. En dan gebeuren er wonderen.

En Maria is er ook zo één. Niet moeder-van-Jezus-Maria maar zus-van-Martha. In die tijd werden alleen mannen leerling van een rabbi. Harde regel, vanzelfsprekend. De vrouw had andere taken en stelde daar een eer in. Maar als Maria Jezus hoort, denkt ze: Screw it, dan maar geen eer. Dan maar geen koffie of eten of een schoon huis waarmee ik mijn aandeel lever in het verhaal. Ze wil zelf luisteren. En ze gaat als een vent aan de voeten van de rabbi zitten. Het is dan ook passend dat Anne Maria van Schurman uit het jaar 1600 als tweede naam Maria droeg. Van Schurman was de eerste vrouw in Europa die een universitaire opleiding volgde, dan wel mocht volgen. Maar Maria was al veel eerder. Ze ging gewoon tussen de leerlingen zitten.

‘Zus Marta werd in beslag genomen door de drukte van het bedienen, maar ze kwam er een ogenblik bij staan en zei: ‘Heer, laat het U onverschillig, dat mijn zuster mij alleen laat bedienen? Zeg haar dan dat ze mij moet helpen.’ De Heer gaf haar ten antwoord: ‘Marta, Marta, wat maak je je bezorgd en druk over veel dingen. Slechts een ding is nodig. Maria heeft het beste deel gekozen, en het zal haar niet ontnomen worden.’

Autonoom een nieuwe wereld scheppen. Niet in je eentje maar wel individueel. En gedreven. En hoopvol en zo meer.

Hier vind je drie tekstgedeeltes die Rikko vanochtend las.

Deze rubriek heeft een eigen boek: Lazarus staat op. Daarin zijn de 25 mooiste ochtendgedachtes van de afgelopen tijd gebundeld en geïllustreerd door Joanne Zwart.

Lazarus staat op | Rikko Voorberg | Vuurbaak | ISBN 9789460050404 | € 17,95

Deel dit artikel: