Maaikes huwelijk met Chris duurde bijna vijftien jaar. Ze vertelt daarover: “We waren piepjong toen we trouwden. We hebben gelukkige jaren gekend, maar maakten ook moeilijke dingen mee. Allebei gingen we daar op onze eigen manier mee om. Als het dan weer beter ging, wilden we die periodes vooral vergeten en praatten we er niet meer over. We zijn scheef gaan bouwen, waardoor ons huwelijk op een gegeven moment als een kaartenhuis in elkaar viel. We hebben gevochten, gestreden, therapie gehad en ellenlange sessies met elkaar gepraat. Tot het tijd werd het strijdtoneel te verlaten.”

We hebben gevochten, gestreden, therapie gehad en ellenlange sessies met elkaar gepraat

Volgens relatie- en scheidingsexpert Roos Boer is het belangrijk om ‘de emmer met ellende’ goed te legen. Wat je niet uitspreekt, blijf je met je meeslepen. De ellende uit je relatie, maar ook die van daarvoor. “Er komen veel stellen bij mij waarvan de een wil scheiden en de ander niet. Ik ga een traject met ze in waarin het stel na zes weken tot een keuze kan komen waar ze allebei achter staan. Die zes weken gebruiken we onder andere om die emmer te legen. En ook om inzicht te krijgen in ieders aandeel en in de patronen die erin geslopen zijn. Pas daarna wordt de knoop doorgehakt. Het aller-aller-allerliefst heb ik dat mensen samen verdergaan, maar soms is scheiden gewoon de enige oplossing. Dat is voor alle betrokkenen ingrijpend.”

Wegcijferen

Astrid kwam uit een streng christelijk milieu. Scheiden ‘deed je niet’. “Maar ik scheidde heus niet zomaar”, legt ze uit. “Het huwelijk tussen Marc en mij was niet meer dan een logisch gevolg van onze relatie. We waren ruim drie jaar samen en in onze omgeving gingen veel leeftijdsgenoten trouwen.” Allebei namen ze de nodige bagage mee het huwelijk in: Marc kwam uit een complexe situatie en Astrid had na vervelende ervaringen met mannen vooral behoefte aan veiligheid. “Ik zag liefdevolle huwelijken om mij heen, maar wel met heel traditionele rolverdelingen. Ik ging erin op om voor mijn man te zorgen. Ik probeerde het heel goed te doen en cijferde mezelf weg. Ondertussen toonde Marc weinig interesse in wat ik deed. Er waren wel gezellige momenten, maar die waren schaars.”

Astrid vervolgt: “Ik wist wel dat ik niet heel gelukkig was, maar het kwam niet in me op om ermee te stoppen. Mijn huwelijk was een gegeven. Ik moest ermee dealen en er iets moois van zien te maken. Ondanks alles. Tegelijkertijd wilde ik alles heel goed doen. Ik sloofde me enorm uit. Grenzeloos was ik. Ik hoopte dat Marc mij zou waarderen, ook al kreeg ik geen enkel compliment. Het maakte me behoorlijk onzeker.”

Er waren wel gezellige momenten, maar die waren schaars

Astrids omgeving had er geen idee van dat ze wegkwijnde in haar huwelijk. Telkens lukte het haar om toch nieuwe energie te vinden, maar op sommige momenten was ze helemaal op. “Ik gaf dat weleens heel voorzichtig aan, maar dat veranderde niks. Ik heb verschrikkelijk hard mijn best gedaan. Zo hard dat ik mezelf totaal was kwijtgeraakt. Ik sleepte me door het huwelijk heen. Doordat Marc porno keek, voelde ik me afgewezen en alleen.”

Tijdens een zomervakantie knapte er iets bij Astrid. “Ik was vooral aan het rennen met drie kleine kinderen, hij ging volledig zijn eigen gang. Ik kon niet meer. Toen ik dat tegen hem zei, was zijn antwoord: ‘Dan ga je toch op tijd naar bed?’ Hij had geen enkel benul.” Na die zomer realiseerde Astrid zich dat ze zo niet verder kon. Ze ging het gesprek aan met Marc, die haar eerst volkomen gelijk gaf. “Zijn reactie leek begripvol en daadkrachtig, maar de volgende dag krabbelde hij alweer terug en lag het volgens hem allemaal aan mij. Hij kon er totaal niet mee omgaan. We gingen nog in therapie, maar de geest was al uit de fles en het tij niet meer te keren.”

Weinig begrip

“Ik voelde me vreselijk schuldig en mislukt”, gaat Astrid verder. “Daarbij kwam het initiatief om te scheiden ook nog eens bij mij vandaan, dus ‘ik had het gedaan’. Ik had enorm gefaald.” Astrid kon op weinig steun rekenen van haar omgeving. “Er werd niet echt naar mij geluisterd. In het christelijke milieu waarin ik zat, maar ook daarbuiten, ervaarde ik dat mensen al gauw met een oordeel klaarstonden. Helemaal omdat mijn ex-partner met iedereen die het wilde horen zijn kant van het verhaal deelde, terwijl ik dat zelf niet deed. Ik wilde hem niet zwartmaken en bovendien was het voor mezelf al ingewikkeld genoeg en echt te pijnlijk. Ik kreeg weinig begrip. Mensen snapten het niet. ‘Jullie zagen er zo leuk uit samen.’ Maar ik was echt he-le-maal op. Dat werd niet gezien. Ik deed m’n best en probeerde er wat van te maken, maar het was ontzettend zwaar. Ik vond het hele proces erg eenzaam.”

Een gevoel waar Maaike zich in herkent. “Ik schaamde me heel erg. Scheiden, wat een minkukel ben je dan. In mijn huwelijk voelde ik me bij tijd en wijle eenzaam, maar in mijn scheiding helemaal. Al deed ik dat laatste wel zelf. Vanaf het moment van scheiden besefte ik dat ik het alleen moest doen. Ik wilde niet meer bezig zijn met de verwachtingen van anderen. Dat had ik mijn hele leven al gedaan. Ik wilde dit op mijn manier doen en bij alles wat ik deed mijn eigen filter op de situatie leggen. Ik trok me volledig terug en betrok niemand in mijn proces. Dat viel wel op. Pas toen een vriendin me liet weten dat ze zich zorgen maakte, deelde ik mijn verhaal. Per mail en app, want ik wist niet hoe ik het anders uit moest leggen. Ik had het idee dat ik me moest verantwoorden. Gelukkig waren er stabiele vriendinnen die goed reageerden, me aanmoedigden en accepteerden dat ik het op mijn eigen manier wilde doen. Door andere mensen werd ik gevoelsmatig op het matje geroepen. Volgens hen moest ik ‘vechten voor mijn huwelijk’ en ‘harder bidden’. Zulke reacties vond ik heel pijnlijk.”

In mijn huwelijk voelde ik me bij tijd en wijle eenzaam, maar in mijn scheiding helemaal

Familie

Relatie- en scheidingsexpert Roos: “Of je het wilt of niet, je neemt je omgeving mee in dit proces. En zij jou. Opa’s, oma’s, ouders, ze gaan zich er allemaal mee bemoeien. Want ook zij krijgen te maken met emoties als verdriet, boosheid, schaamte, etc. Ze zijn vaak hartstikke lief en willen vooral voor je zorgen, maar zij vinden de situatie ook ingewikkeld. Je vriendinnen doen ook mee in het verhaal en geven graag adviezen. Al zijn die niet altijd even helpend, hoe goed bedoeld ook. Als een vriendin gaat scheiden, zorg dan dat je een luisterend oor bent aan wie ze kwijt kan wat ze voelt en meemaakt. En geef vooral niet te veel advies, maar wees die persoon tot steun.”

Wat voor Astrid de scheiding ook eenzaam maakte, waren de goedbedoelde, maar pijnlijke uitspraken van anderen. “Zonder dat ze het doorhadden, zeiden sommige mensen heel lompe dingen. Dat ze voor mijn huwelijk bleven bidden. Dat het altijd nog goed kon komen. Dat God dit kon herstellen. Ik kreeg het daar ontzettend benauwd van. In de kerk voel ik me ook snel eenzaam, zeker op de zondagen dat ik de kinderen niet bij me heb omdat ze dan bij Marc zijn.”

Heel erg mezelf

Door alles wat ze heeft meegemaakt, is Astrid een stuk milder geworden naar zichzelf. “Soms gaan er dingen mis, maar ik doe m’n best. Ik ben drie dagen naar een klooster geweest, waar het ging over omgaan met rouw. Ik rouwde niet zozeer om alles wat ik was kwijtgeraakt, maar om wat er nooit was geweest. Tijdens die dagen viel er een enorme last van mijn schouders. Dat was heel helend. Het schuldgevoel is weg. Ik kan me nog wel rot voelen richting mijn kinderen, maar ik voel me er niet meer schuldig over dat ik gescheiden ben. Ik ben in therapie gegaan en heb geleerd om over mijn ervaringen te praten. Ik heb contact met andere vrouwen die ook gescheiden zijn. We vinden veel herkenning bij elkaar. Dat is superfijn.”

De scheiding van Maaike is inmiddels vier jaar geleden. “Ik heb twee knappe kinderen die het leven met volle teugen leven. Ik heb leuke vriendinnen, een eigen huis, een fijne baan en ik ben weer gelukkig in de liefde. Het stilzwijgen van mijn familie wordt mondjesmaat doorbroken. Ik vind het nog steeds pijnlijk om aan het begin van de zomer gezinnetjes met een dakkoffer naar Frankrijk te zien vertrekken. Maar tegelijk ben ik een ontspannen, vrolijke en zelfstandige moeder. En ik ben vooral heel erg mezelf.”

* De namen van Astrid, Maaike en hun ex-partners zijn veranderd. In het echt heten zij anders. Dit artikel stond in Eva 4.

Tekst: Francien van der Valk