Een viergangenmenu voor een sedermaaltijd vol symboliek
Leestijd: 13 min
Pesach en Goede Vrijdag hebben meer overeenkomsten dan je in eerste instantie zou denken. Joden vieren met Pesach namelijk de bevrijding uit Egypte; christenen gedenken op Goede Vrijdag Jezus’ lijden en sterven – en daarmee hun bevrijding uit de slavernij van de zonde. Als christen kun je dat net als de joden met al je zintuigen beleven. Proef Gods verlossing!
De sedermaaltijd is het startsein voor het eeuwenoude Feest van het Ongedesemde Brood, beter bekend als Pesach. Dit feest duurt een week en valt ongeveer in dezelfde tijd als het christelijke paasfeest. Al in het Bijbelboek Exodus stelt God het pesachfeest in. Sindsdien herdenken joden elk jaar de uittocht uit Egypte.
De pesachmaaltijd zit vol symboliek die ook voor christenen waardevol is. Daarom stelde kookdominee Han Wilmink voor Visie een speciaal viergangenmenu samen voor Goede Vrijdag (of Pasen), gebaseerd op de joodse pesachmaaltijd.
Kom op 5 juni naar het grootste worshipconcert van Nederland
Ontdek meerIn Exodus 12 geeft God de opdracht om jaarlijks het Pesachfeest te vieren, als een ‘voorschrift voor alle komende generaties’. Het feest wordt gevierd in de maand nissan – dat valt meestal rond april. Volgens de joodse kalender begint het jaar met deze maand, als teken van een nieuw begin.
In de avondschemer op de 14e nissan wordt het paaslam geslacht, dat nog diezelfde avond in de oven wordt geroosterd en gegeten met de ongezuurde broden tijdens de sedermaaltijd.
Het is mooi om tijdens deze eerste gang het verhaal van de uittocht uit Egypte te lezen en te beseffen dat deze geschiedenis voor ons allemaal geldt. Net als Abraham, trok Mozes door de woestijn om het Beloofde Land te bereiken. Zo worden ook wij door Jezus bevrijd uit de slavernij en opgeroepen om uit te gaan. Dwars door beproevingen heen, mogen we proeven van Gods beloftes en uiteindelijk het Beloofde Land ingaan.
Drinken: Tijden de sedermaaltijd worden vier bekers wijn gedronken, maar dit kan natuurlijk ook druivensap zijn. De eerste beker heet Yatsa, dat staat voor ‘uitleiden’.
Eten: Matses (ongezuurde broden) met bijvoorbeeld een notendip.
Lezen: De instelling van het Pesach en uittocht uit Egypte (Exodus 12).
Voorafgaand aan het pesachmaal wordt er in Joodse huishoudens grondig opgeruimd en gepoetst. Je mag geen enkel zuurdesem meer in huis vinden. Het begrip ‘voorjaarsschoonmaak’ danken we aan dit ritueel. Zuurdesem staat voor onreinheid en zonden. Het lam neemt de zonden op zich, daarom kan het lamsvlees niet samengaan met gerezen brood en eten we hier matses. Ook in je eigen leven kun je een voorjaarsschoonmaak houden. Welk verborgen ‘zuurdesem’ is er nog in je eigen hart te vinden?
Met Pasen denken wij aan Jezus’ sterven en opstanding, maar Pasen begint zelfs al bij Abraham. Toen Abraham zijn zoon Isaak moest offeren, volgde hij Gods bevel op en geloofde hij dat God Zelf in een offerlam zou voorzien (Genesis 22:8). Isaak ging met het brandhout de berg Moria op, Jezus ging later met het brandhout op zijn rug diezelfde berg op. Isaak had kunnen tegenspartelen toen zijn vader hem op het altaar legde, maar daar is in de Bijbel niets van te lezen. Net als Jezus gehoorzaamde hij zijn vader. Uiteindelijk voorziet God in een offerlam; een heenwijzing naar Zijn eigen eerstgeboren zoon.
Drinken: De tweede beker wijn heet Natsal, dat staat voor ‘bevrijden’.
Eten: Lamsgebraad of gekruide lamspiezen.
Lezen: Genesis 22 over Abraham en Isaak, en Matteüs 27:27-56: Jezus’ kruisgang.
Jezus werd voor ons als offerlam geslacht op de 14e van de maand nissan. Bij de sedermaaltijd verbeeld je dit door drie matses in een linnen doek met drie vakken klaar te leggen. Volgens orthodoxe Joden staan deze drie matses voor Abraham, Isaak en Jakob. Voor mensen die de Messias kennen, zijn ze een synoniem voor de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. De matses hebben lijnen en gaten, die herinneren aan de striemen en wonden van Jezus in Zijn lijdenstocht.
Neem de matses uit de doek en breek de middelste matse. Verpak die vervolgens opnieuw in de linnen doek en verstop in huis. De kinderen mogen de gebroken matse zoeken. Geen paaseieren zoeken dus, maar matses! Het kind dat de matse vóór het einde van de maaltijd heeft gevonden, mag met zijn of haar vader onderhandelen over het cadeau dat hij hiervoor zal krijgen. Daarna moet het kind nog precies 50 dagen wachten op het cadeau. Dan is het Pinksteren: God liet Zijn belofte in vervulling gaan door de Heilige Geest te sturen.
Drinken: De derde beker wijn heet ‘Ga’al’: ‘loskopen’. Jezus dronk deze beker niet tijdens het Pesachmaal. Hijzelf symboliseert deze beker.
Eten: Iets zoets dat staat voor verlossing, bijvoorbeeld de Charosset, die ook op de sederschotel ligt.
Lezen: Matteüs 27:57-66: Jezus wordt in linnen gewikkeld en in het graf gelegd.
Nu je de diepgang van het lijden en sterven van Jezus gelezen en geproefd hebt, is de vreugde over het nieuwe leven dat God wil geven des te dieper. Vier je het feest van bevrijding en hoop mee? Tijdens de sedermaaltijd wordt het Hallel gezongen – Psalm 113 tot Psalm 118. Na deze lofzang ging Jezus op weg naar de Olijfberg (Marcus 14:26).
De vierde beker wijn symboliseert niet voor niets het aannemen van de verlossing die Jezus geeft. Eieren staan symbool voor nieuw leven en daarom is het mooi om de maaltijd af te sluiten met een feestelijke paastaart.
Drinken: De vierde beker, Lagach, dat staat voor ‘aannemen’.
Eten: De hartige paastaart is een feestelijke en smakelijke aanrader! Minder bewerkelijk zijn de Joods-Romeinse eieren.
Lezen: Matteüs 28 over de opstanding, of Psalm 118.
Hans Riphagen vierde de sedermaaltijd voor het eerst met zijn gemeentekring. Hij vertelt: “Iedereen had een recept gekregen; ik heb Joods-Romeinse eieren gemaakt. Op de avond zelf vertelden we elkaar over de betekenis van onze gerechten en ik moet zeggen dat het verrassend lekker was. Het was erg bijzonder om dit feest met elkaar te proeven en te beleven.”
Susanne Messelink werd bij haar zus uitgenodigd voor de paasmaaltijd. “Ik hoop dat we het dit jaar weer doen,” zegt ze. “Het was inhoudelijk goed en het eten was onverwacht lekker. Je wordt met elkaar stilgezet bij de diepe betekenis van Pasen, zeker omdat je ook verschillende bijbelgedeeltes met elkaar leest.”
Voorganger Don van den Brandt: “Deze maaltijd is een hoogtepunt voor ons gezin, zeker ook voor de kleinkinderen. Hoe dieper je in de Bijbel duikt, hoe meer heenwijzingen naar Jezus je samen ontdekt. Zo Pesach vieren, is inhoudelijk heel rijk.”
