Waarom een askruisje op Aswoensdag? De symboliek, de traditie en of het iets voor jou is

Aswoensdag is een christelijke feestdag, vooral bekend uit de rooms-katholieke traditie, maar tegenwoordig soms ook gevierd door andere christenen. De dag valt op de woensdag 46 dagen vóór Paaszondag. Deze periode ertussen heet de Veertigdagentijd.

Waarom een askruisje?

Aswoensdag valt direct na carnaval. Het is als het ware de ‘kater’ na dat vrolijke eet-, drink- en verkleedfeest. Aswoensdag staat in het teken van inkeer en boete. Je erkent je fouten en verklaart dat je een beperkt mens bent. Vandaar die as: uiteindelijk zijn alle mensen stof.

Op Aswoensdag zijn er vaak kerkdiensten. Gelovigen zingen, luisteren naar een preek en bidden. Daarna vormen ze een lange rij en geeft de priester of dominee hen één voor één een ‘askruisje’: hij tekent met as een kruisje op hun voorhoofd.

• Lees ook: De betekenis van de veertigdagentijd, inclusief tips om te vasten

  Lees ook: De betekenis van de veertigdagentijd, inclusief tips om te vasten

Mag ik ook een askruisje halen?

Ja, als een kerk open is kun je er altijd gewoon binnenlopen. Je hoeft geen vaste kerkganger te zijn of lid van die kerk om mee te mogen doen.

Kijk, wereld, zo ben ik. Ik ben as. En Jezus werd ook as.

Check vooraf even online of de kerk open is en wanneer de dienst begint. Zoek op de naam van het kerkgebouw waar je naartoe wilt. Bijna elke kerk heeft een eigen website: daar vind je binnen enkele klikken wanneer de diensten zijn. In het menu vind je de tijden vaak onder ‘(ere)diensten’, ‘samenkomsten’ of ‘vieringen’.

Wat betekent dat askruisje? De symboliek van Aswoensdag

Het askruisje heeft een rijke symboliek. In grote lijnen zeg je ermee: ‘Mijn leven is kwetsbaar, ik maak fouten, maar ik wil me opnieuw richten op Jezus en anders leven.’

As

• As verwijst naar sterfelijkheid: je leven vervliegt als stof. De priester of dominee zegt ook vaak tegen ieder individu persoonlijk de Bijbeltekst: ‘Je bent uit as gekomen en tot as keer je terug.’ In de Bijbel zie je dat mensen die rouw en boete doen as op zichzelf smeren als zichtbaar teken, zoals wij tegenwoordig zwarte kleren dragen. En er zit nog een praktisch beeld in: as werd vroeger ook gebruikt om te reinigen, als een soort zeep.

Kruisje

• Het kruis is hét herkenningsteken van christenen en verwijst naar de kruisiging van Jezus. Dat het kruisje met as wordt getekend, benadrukt: Jezus deelde ons kwetsbare bestaan—en juist daarin klinkt voor christenen ook hoop en vernieuwing door.

Voorhoofd

• Iets op je voorhoofd is zichtbaar voor iedereen: het zegt “dit typeert mij”. Met een askruisje laat je zien: kijk, zo sta ik in het leven, kwetsbaar en niet volmaakt, en toch gericht op Jezus.

Palmtakken

• De as van het kruisje is vaak gemaakt van de Palmtakken die een jaar eerder bij Palmpasen werden gebruikt. Christenen vieren het Palmfeest op de zondag voor Pasen. Ze herdenken dan hoe Jezus ooit op een ezeltje Jeruzalem binnenreed en de bewoners toen met palmtakken gingen zwaaien om dat te vieren. In die kerkdiensten wordt er ook met palmtakken gezwaaid. Deze worden bewaard en later verbrand; met die as worden de kruisjes op Aswoensdag getekend. Het betekent dus zoiets als: zelfs als we Jezus toejuichen en prijzen, heeft dat iets tijdelijks en dat typeert ons.

Moet je ook buiten lopen met dat askruisje?

Sommige mensen vegen het askruisje weg voordat ze naar buiten gaan, omdat veel Nederlanders de betekenis niet meer kennen. Anderen laten het juist zitten als klein, zichtbaar teken. Dat kan ook heel praktisch zijn: het is een reminder wanneer je later in de spiegel kijkt. Thuis kun je het er gewoon afwassen.