Bruce Lee & The Outlaw van regisseur en fotograaf Joost Vandebrug vertoont een verrassende gelijkenis met het in 2017 verschenen en afgelopen najaar met drie Gouden Kalveren bekroonde In Blue van regisseur Jaap van Heusden. Beiden richten de camera op een jongen genaamd Nicu.  
Het decor in beide films is het harde leven van de straat of zelfs onder de straat. Beide Nicu’s zijn op zichzelf aangewezen en leven in het ondergrondse tunnelnetwerk onder de stad Boekarest. Waar In Blue als speelfilm nog enigszins hoopvol aandoet – al wordt de rauwe werkelijkheid geen moment verdoezeld – voelt de documentaire Bruce Lee & The Outlaw nog veel naargeestiger.  

Een thuis onder de grond

Al sinds 2011 volgt Vandebrug de straatjongens in Boekarest en zoomt daarbij met name in op Nicu. Als de documentaire begint, viert hij zijn 18e verjaardag. Meteen is duidelijk dat hij tot nu toe een hard leven achter de rug heeft. Zijn gezicht is verweerd, maar qua groei loopt hij flink achter. Op basis van zijn lengte zou je hem zo een paar jaar jonger inschatten.  

Vanaf die verjaardag maakt het verhaal een flinke sprong terug in de tijd. Het is 2011 en Nicu is een nog kleiner straatschoffie. Onder de grond, in de tunnels, vindt hij zijn thuis. Een benauwde wereld van smalle gangetjes waar met name jongens en mannen zoals hij de dagen proberen door te komen. Een mini-universum met gasstelletjes om op te koken, dekens om onder te slapen en allerhande prullaria die de grijze gangen wat kleur moeten geven. Het leven is troosteloos. Stuk voor stuk zijn Nicu en zijn lotgenoten uit te tekenen met de plastic zak die ze bij zich dragen en die ze voortdurend naar hun mond brengen om te inhaleren. Zomaar worden hun ogen weer wazig als ze de verf die ze voor een paar Roemeense lei hebben gekocht, inhaleren. (Tekst gaat verder onder de trailer) 

Een profeet met volgelingen

Helemaal troosteloos is het misschien toch niet, want als leider en zelfs als vaderfiguur, loopt in dit zootje ongeregeld ook Bruce Lee rond. Een wonderlijke figuur die de Aurolac die alle jongen snuiven op zijn lijf smeert. Als een pruik en een snor en een sik. Het geeft hem de uitstraling van zo’n straatartiest die je als standbeeld op de Dam in Amsterdam ziet staan.  
Hij noemt zichzelf een profeet. Heeft grote plannen als hij een vervallen hotel ter waarde van twee miljoen euro wil kopen en verbouwen tot nieuw onderkomen voor hem en zijn volgelingen. Hij is een van hen en zowel dankzij als ondanks dat gegeven trekken ze zich aan hem op.  

Ook Nicu. Bruce Lee noemt hij zijn vader en zijn moeder. Tegelijkertijd beseft hij dat het leven onder de grond geen toekomst heeft. Zeker als hij op sterven na dood in het ziekenhuis gebracht wordt en HIV en TBC gediagnosticeerd worden. De keuze ligt voor hem: keert hij terug naar Bruce Lee en de tunnels of klampt hij zich vast aan Raluca, de vrouw die hij kent? Zij zoekt Nicu al langer op, staat hem bij in het ziekenhuis en biedt hem via haar opvang een kans op een nieuw leven. Een keuze tussen Outlaw genoemd worden – de bijnaam die hij kreeg van Bruce Lee – of Nicu zijn, een jonge man die naar school gaat en werkt aan zijn toekomst.  

Een leven op aarde

Bruce Lee & The Outlaw is geen vrolijk stemmende film. Sterker nog: alle ellende te zien van jonge jongens die weggestopt onder de grond leven, maakt je geregeld misselijk. Juist daarom is het wellicht goed om te kijken. Mensen als Raluca en maker Joost Vandebrug geven naam en gezicht aan de onzichtbaren. Laat dat in Godsnaam het begin zijn van een leven hier óp aarde, waar hun bestaan onder de aarde gedoemd lijkt te zijn. 

Bruce Lee & The Outlaw is vanavond om 23.00 uur te zien op NPO 2. Te laat? Je kunt de docu na vanavond natuurlijk altijd bekijken op je eigen moment via NPO Start.