Presentatrice Jojanneke van den Berge bleef na haar serie 'Jojanneke in de prostitutie' in contact met de vrouwen die zij voor het programma sprak. Ze besloot deze vrouwen én kinderen te volgen tijdens hun lange weg om uit de prostitutiewereld te stappen. Je ziet hun schrijnende en krachtige verhalen in de nieuwe serie 'Jojanneke uit de prostitutie'.
Waarom wilde je een vervolg maken op de eerste serie?
‘’Ik heb met een aantal vrouwen uit de eerste serie contact gehouden. De meesten wilden op een gegeven moment stoppen als prostituee, maar dat blijkt heel moeilijk te zijn. Daarnaast bleek kinderprostitutie een groot probleem in Nederland. Dat wilden we verder gaan uitzoeken.”
Tegen welke problemen lopen mensen aan die willen stoppen met prostitutie?
‘’Ze hebben vaak alleen een netwerk binnen de prostitutie. Ze hebben lang geïsoleerd geleefd. Buiten dat wereldje hebben ze niemand meer om op terug te vallen. Een gebrek aan een opleiding of werkervaring werkt ook niet mee. Verder kunnen verslavingen en trauma’s voor problemen zorgen. Een ander probleem dat ik veel hoorde van mensen die willen stoppen is armoede. Een ex-prostituee, met veel contacten op de Wallen, vertelde me dat armoede een van de belangrijkste redenen is om te gaan werken als sekswerker. Ik moet denken aan Yvonne die gestopt is als prostituee. Nu ze niet meer zoveel geld verdient, kan ze haar dure appartement in de stad niet meer betalen. Vind dan maar weer eens een betaalbare woning.’’
In Jojanneke uit de prostitutie onderzoeken jullie kinderprostitutie in Nederland, wat kan je daarover vertellen?
‘’Het OM luidt de noodklok. Er worden steeds vaker jongere kinderen gemeld die slachtoffer zijn geworden van kinderprostitutie. Het gaat dan ook om kinderen van twaalf en dertien jaar. Als mensen kinderprostitutie horen, denken ze vaak aan landen als India en Thailand, maar kinderprostitutie is ook in Nederland een groot en groeiend probleem. Mede door de komst van sociale media en grooming (online kinderlokken).’’
Dat we het in Nederland niet voor elkaar krijgen om voor onze kwetsbare kinderen te zorgen raakt me enorm
“Veel verhalen die ik heb gehoord, komen van kinderen uit de jeugdzorg. Een meisje met wie ik daarover praat, is vanaf de basisschoolleeftijd van instelling naar instelling gegaan. Vanuit die instellingen is zij op haar elfde terechtgekomen in de prostitutiewereld. Zulke meisjes zien het leven soms niet meer zitten. Als ik het verhaal van zo’n meisje hoor, zit ik daarna thuis te huilen op de bank. Dat we zelfs in Nederland het niet voor elkaar krijgen om voor onze kwetsbare kinderen te zorgen raakt me enorm.
Voor onze serie hebben we een advertentie geplaatst op een sekswebsite, zogenaamd van een jonge tiener. Daar hebben we in een paar uur tijd meer dan honderdvijftig reacties op binnen gekregen. Toen we via de chat lieten weten dat het meisje nog geen 18 jaar was, was dat voor veel mannen geen probleem. Het gemak waarmee ze met een minderjarige afspreken voor seks, vind ik bizar.”
Hij had zelf een dochter van zestien jaar
“Met een paar mannen hebben we afgesproken in een hotel. Zij dachten dat ze het meisje zouden aantreffen.Ze schrokken toen ze erachter kwamen dat ze met ons team hadden afgesproken, maar wilden wel met ons praten. Ze zeiden onder andere dat de lust het wint van het verstand. Eén man vertelde dat hij zelf een dochter van zestien jaar heeft. Dan denk ik: zou je zelf willen dat jouw dochter in een hotel moet werken waar Jan en alleman haar kan misbruiken? Die gewetenloosheid schokt me.’’
Welk moment uit Jojanneke uit de prostitutie heeft veel indruk op jou gemaakt?
‘’We mochten meekijken met digitaal onderzoekers (rechercheurs) van CPRC (Child Protection Research Centre) die het dark web afspeuren om daders van kinderprostitutie te pakken. Ik zag hoe uitbuiters van kinderen daar tips delen om hen zo ver te krijgen dat ze zich uitkleden voor de webcam en ze vervolgens daarmee te chanteren. Eén forum waar kinderporno, en dit soort tips op werden gedeeld, had twee miljoenen leden. En er zijn veel van dat soort forums.
Die rechercheurs vertelden wat zij zien op het dark web. Vreselijke dingen die ik niet zal herhalen. Alsof je in de hel kijkt. Kotsmisselijk werd ik ervan. Een week heb ik niet kunnen slapen. Maar wegkijken wil ik niet. Op dit moment worden kinderen misbruikt. En daar kijken miljoenen mensen naar via het dark web. Die kinderen zitten letterlijk in het donker.
Ik ben blij dat er rechercheurs zijn die licht op hen werpen. Ze vertelden dat ze niet bij elke foto van kindermisbruik kunnen instorten. Dan kunnen ze hun werk niet meer doen. Ze zeiden: ‘We zijn zo boos, die woede gebruiken we in ons werk om daders te pakken en kinderen te redden’.”
Onze eigen kinderen zijn in gevaar
“Volgens Internet Watch Foundation is Nederland de belangrijkste speler in Europa en de tweede ter wereld bij de webhosting* van kinderpornografische beelden. We wijzen met ons vingertje naar de schending van mensenrechten in andere landen, maar onze eigen kinderen zijn in gevaar. Het grootste leed dat denkbaar is, maken wij mogelijk op onze servers.’’
Wat zou de politiek moeten doen volgens jou?
‘’Allereerst moet de naïviteit over kinderprostitutie verdwijnen. Er ligt al een jaar of tien een wet waarin staat dat mensen vanaf hun 21e jaar als prostituee mogen werken, in plaats van 18 jaar. Die wet is er nog steeds niet doorheen gekomen. Bij een kind van zestien kun je misschien nog zeggen dat je dacht dat ze achttien was. Maar het wordt lastiger om te zeggen dat je denkt dat ze eenentwintig was. Dit argument hoor je namelijk veel bij rechtszaken tegen klanten van kinderprostituees.
En er moet veel meer gekeken worden naar wat er online gebeurt. Dat moet veel serieuzer genomen worden. Raameigenaren worden streng gecontroleerd. Maar voor online-exploitanten zijn er weinig regels.’’
Dat meisje is voor de rest van haar leven gebroken, die mannen zoeken volgende week weer naar de grens
“Maar bovenal moet er meer naar de klanten gekeken worden. Klanten komen er te vaak met een taakstraf vanaf als ze met een kind naar bed zijn gegaan. Dat heb ik laatst nog gezien tijdens een rechtszaak van een meisje van zestien dat gedwongen werd om seks te hebben met mannen. Pooiers krijgen straf, maar zonder vraag is er geen aanbod. Mensen willen blijkbaar seks met kinderen, daarom bestaat kinderprostitutie. Bij de rechtszaak van dat zestienjarige meisje zeiden de mannen dat ze dachten dat ze achttien was. Maar niemand had gevraagd naar haar leeftijd of id. Dat meisje is voor de rest van haar leven gebroken, die mannen zoeken volgende week weer naar de grens.’’
Zouden klanten van legale prostitutie ook aangesproken moeten worden op hun keuze voor betaalde seks?
‘’Ja, ik vind van wel. Als je redelijkerwijs kan aannemen dat er iets niet klopt. Denk aan een vrouw die onder de blauwe plekken zit, of dat er in een garagebox wordt afgesproken. In de serie praten we met Jos, een sekskoper die wil stoppen. Hij heeft prostituees bezocht op de Wallen, in clubs, massagesalons, en escorts ontvangen. Regelmatig heeft hij verdachte dingen gezien. Bij sekskopers ligt ook verantwoordelijkheid.’’
Wat kunnen wij doen?
‘’Als je kinderen hebt, neem je verantwoordelijkheid en ga al jong het gesprek aan met hen. Leg uit dat niet iedereen goede bedoelingen heeft. Bespreek de gevaren die online kunnen voorkomen als ze een tablet of telefoon hebben. Vertel je kinderen dat ze nooit blootfoto’s en dergelijke van zichzelf moeten delen.’’
Ben jij nu extra beschermend geworden naar jouw eigen kinderen toe?
“Ja, mijn naïviteit ben ik kwijt. Ik ben veel meer beschermend en wantrouwender geworden. Aan de ene kant is dat vervelend, aan de andere kant is dat de realiteit en moet je scherp zijn. Na al die verhalen over het dark web, moet ik wel echt met iemand gaan praten. Mijn wereldbeeld is zwart geworden. De wereld van kinderprostitutie en misbruik is zo groot. Dat vind ik moeilijk en kan ik niet plaatsen, daar heb ik iemand bij nodig.’’
Wat vind je van de tegengeluiden van mensen die vinden dat de eerste serie een te negatief beeld schetst van de prostitutie?
‘’Er is een groep mondige prostituees die zegt gelukkig te zijn als prostituee. Dat respecteer ik. En ik respecteer deze vrouwen enorm. Maar er is ook een grote groep waarbij dat niet zo is, en die niet of nauwelijks een stem heeft. Zoals minderjarigen. Die misstanden en uitbuiting in de prostitutiewereld laten wij zien in onze series. Iedereen heeft recht op zijn mening. Maar dit is het verhaal van de mensen die wij spreken, en daar moet ook ruimte voor zijn.’’
Zie jij nog hoop in de wereld van prostituees?
‘’Er zijn mensen die zich elke dag inzetten om kinderen en mensen uit de prostitutie te helpen. Dat vind ik hoopvol. De meisjes, jongens en vrouwen die seksueel uitgebuit zijn, vind ik sterk en veerkrachtig, net zoals de prostituees in onze serie die proberen te stoppen met hun vak. Dat zijn mensen die het veelal niet makkelijk hebben gehad, maar toch dóórgaan. Maar bovenal wil ik de kracht van de kinderen noemen die slachtoffer zijn geworden van seksueel misbruik. Het zijn kanjers. En wij als maatschappij hebben de verantwoordelijkheid om niet van ze weg te kijken.”
