Is er nog iets heilig? – PopUpGedachte vrijdag 29 oktober 2021

Heilige plaatsen, heilige gebouwen, heilige momenten en heilige beelden, het heeft allemaal een beetje afgedaan. De wereld is onttoverd, we maken van kerken skateplaatsen en beelden? Het is mooi als kunstwerk, of lelijk, in elk geval: heilig is het allang niet meer. We verklaren vervolgens de liefde heilig, maar zijn er niet per se ook heel goed in; in elk geval niet in de trouw en de toewijding die daarbij horen.
Anderen verklaren hun principes heilig, maar ook dat kan met een week soms zo weer voorbij zijn. Er is niet zoveel heilig dat ook weer ontheiligd kan worden, wat vandaag groots en meeslepend is, dat is morgen oud papier. Andersom kan ook.

En je zou zeggen dat een christelijke traditie misschien daarom moet treuren, maar je kunt net zo goed het tegenovergestelde beweren: dat die ontheiliging een gevolg is van of in elk geval niet wezensvreemd is aan het handelen van de rabbi uit Nazareth. Hij wandelt ook dwars door heilige huisjes en het is hoogstwaarschijnlijk zijn ontheiligende handelen dat hem de das omdoet; het schenden van de sabbat, het zichzelf identificeren als de Zoon des Mensen of soms de Zoon van de Eeuwige en het ondergraven van de machtspositie van de hoeders van het heilige; farizeeën en schriftgeleerden, religieuze leiders anno toen.

In de lezing van de dag staat dit:

Toen hij op sabbat naar het huis van een vooraanstaande farizeeër ging, waar hij voor een maaltijd was uitgenodigd, hielden ze hem in het oog. Er was daar iemand met waterzucht. Jezus vroeg aan de wetgeleerden en de farizeeën: ‘Is het toegestaan hem op sabbat te genezen of niet?’ Maar ze zwegen. Hij pakte de man bij de hand, genas hem en stuurde hem weg. En tegen de farizeeën en wetgeleerden zei hij: ‘Als uw zoon of uw os in een put valt, dan haalt u hem er toch meteen uit, ook al is het sabbat?’ En daarop hadden ze geen antwoord.

De rabbi komt niet iets nieuws brengen, hij gooit geen wetten of regels aan de kant. Hij wijst op de ongerijmdheden in hun eigen handelen. En laten we wel wezen, ons handelen is voortdurend ongerijmd en het is onwijs vervelend om daar steeds weer op gewezen te worden. Strijden voor klimaat of je daar zorgen om maken en in de rij staan voor het vliegtuig, andere mensen zeggen dat ze rust moeten nemen en jezelf het schompes werken, liefde preken en dan toch ongemakkelijke mensen buitensluiten – het lukt ons helemaal niet om consequent te zijn.

Moet het heilige dan overboord van Jezus van Nazareth? Ophouden met die sabbat of moeten er weer nieuwe of betere regels verzonnen worden? Ik weet het niet. Misschien is het wel eenvoudiger. Misschien moet de uitzondering de regel bevestigen. Hou de sabbat, leef heilig, hou er harde regels op na en maak voortdurend uitzonderingen. Wees bereid om aan de lopende band vanwege een nieuw inzicht of een moment dat je niet had verwacht, de eigen gekozen regels of manieren van leven te parkeren om ruimte te bieden aan dat wat er op je pad komt.

Laat heilige gebouwen heilig zijn, tenzij er een aantal ongedocumenteerden nergens veilig is. Eet geen vlees, tenzij je in een situatie komt waarbij het beter is om wel het eten met iemand te delen (ook al is het niet vegetarisch) dan om vast te houden aan de principes, neem je rust, tenzij er een andere noodzaak je dringt om flexibel te worden. Dat betekent dat je dus nooit kunt ophouden met afwegen. Dat geen enkele regel van ijzer is, en inderdaad geen enkel principe heilig: behalve dan deze; dat je de wereld niet zodanig kunt overzien dat je regels en principes erop na kunt houden die altijd en overal gelden. Daarvoor hebben we domweg te weinig inzicht.

Is er dan niets heilig? Jawel, heel veel. Maar we weten te weinig van de situaties die zich kunnen voordoen, dus we kunnen nooit stoppen met het een tegen het ander afwegen. We zijn God niet. En zelfs de Eeuwige verandert voortdurend van plannen of inzicht, zo blijkt wel in de verhalen. Volwassen leven is enerzijds heldere principes en voornemens, anderzijds open voor dat wat het moment vraagt en dan nooit helemaal zeker weten of je het goed doet – je hoopt er maar het beste van, in geloof, hoop en vooral: in liefde.

Tot zover de PopUpGedachte van vandaag. Een hele goede vrijdag gewenst, en vrede, en alle goeds.

Hier vind je drie tekstgedeelten die Rikko vanochtend las.