Alle informatie uit aflevering 5: Simson en Delila
Achtergrondinformatie Simson
Leestijd: 10 min
In deze aflevering gaat het over de sterkste man die ooit geleefd heeft: Simson. Simson leeft als Nazireeër, wat erop neerkomt dat hij onder meer zijn haren niet afscheert. En door die haardos is hij zo sterk.
Maar als je zoveel kracht hebt, is het natuurlijk ook een hele uitdaging die in toom te houden. Bovendien heeft Simson een zwak voor vrouwen en dan in het bijzonder voor Filistijnse vrouwen. En laat hij nou net door God gezonden zijn om Israël te bevrijden van die Filistijnen. Een van zijn geliefden is Delila, die tot drie keer toe heeft geprobeerd te achterhalen waarin nou zijn grote kracht schuilt. Maar tot drie keer toe heeft Simson haar voorgelogen.
Het verhaal van Simson
Richteren 16: 15-22; 25-30 [15] ‘Hoe kun je zeggen dat je van me houdt?’ zei Delila. ‘Je vertrouwt me niet eens! Tot drie keer toe heb je me voor de gek gehouden in plaats van me te vertellen waarin je geweldige kracht schuilt.’ [16] Zo bleef ze hem dag in dag uit met verwijten bestoken en drong net zo lang aan tot hij het niet meer uithield en bezweek. [17] ‘Nog nooit heeft een scheermes mijn hoofd aangeraakt,’ vertrouwde hij haar toe. ‘Dat is omdat ik al vanaf de moederschoot als nazireeër aan God gewijd ben. Als mijn hoofdhaar zou worden afgeschoren, zou mijn kracht me in de steek laten en zou ik net zo zwak zijn als ieder ander.’ [18] Delila voelde dat hij ditmaal de waarheid had verteld en stuurde de Filistijnse vorsten de boodschap: ‘Deze keer moet u zelf komen, want nu heeft hij mij de waarheid toevertrouwd.’ Ze kwamen naar haar toe en brachten het geld voor haar mee. [19] Zodra Simson in haar schoot in slaap was gevallen liet ze een van de Filistijnen binnenkomen, en in diens bijzijn schoor ze Simsons zeven haarvlechten af. Daardoor week zijn kracht en zo maakte zij hem weerloos. [20] ‘De Filistijnen zijn er om je te halen, Simson!’ riep ze. Simson werd wakker en wilde opspringen en zich losrukken, net als de vorige keren, want hij wist niet dat de HEER hem verlaten had. [21] Maar de Filistijnen grepen hem, staken zijn ogen uit en voerden hem mee naar Gaza, geboeid met bronzen ketenen. In Gaza werd hij in de gevangenis gezet, waar hij meel moest malen. [22] Maar zijn afgeschoren haar begon meteen weer aan te groeien. De Filistijnen hielden een groot feest ter ere van hun god
[25] Ze waren in een steeds vrolijker stemming geraakt, en ten slotte had iemand voorgesteld: ‘Laten we Simson erbij halen, dan kunnen we lachen.’ Simson werd uit de gevangenis gehaald en moest om de feestgangers te vermaken tussen de zuilen van de tempel gaan staan. [26] Hij vroeg aan de jongen die hem geleidde: ‘Zet me zo neer dat ik de zuilen kan aanraken waarop de tempel rust, dan kan ik daartegen steunen.’ [27] De tempel was vol mensen, onder wie de Filistijnse stadsvorsten, en er waren ook nog zo’n drieduizend mannen en vrouwen op het dak geklommen om naar Simson te kijken en hem uit te jouwen. [28] Maar Simson riep de HEER om hulp en bad: ‘HEER, mijn God, denk toch aan mij! Geef me alstublieft nog eenmaal genoeg kracht, zodat ik me voor minstens één van mijn beide ogen op de Filistijnen kan wreken.’ [29] Voorzichtig betastte hij de twee middelste steunpilaren van de tempel, zette zich met beide handen schrap [30] en riep uit: ‘Mijn dood zal de dood zijn van de Filistijnen!’ Toen duwde hij uit alle macht. De tempel stortte in en alle aanwezigen, ook de stadsvorsten, werden bedolven. Zo maakte Simson bij zijn dood meer slachtoffers dan tijdens zijn hele leven.
Simson populair uit de film
Simson is waarschijnlijk de eerste oudtestamentische held die op het witte doek verscheen. In 1903 was er de korte stille film Samson et Dalila van Ferdinand Zecca uit de Franse Pathé-studio. Daarna nog tientallen verfilmingen, waaronder de beroemdste: Samson and Delilah van Cecil B. DeMille (1949).
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
In de trailer hoor je waarom het verhaal zo vaak verfilmd is: “The strongest man in all history, challenged and defeated the most dreaded army in the world” en “See as he saw: the orgies of barbaric pagans” In deze periode zijn Bijbelse verfilmingen zeer populair, omdat het rechtenvrije verhalen zijn en omdat het de mogelijkheid biedt om veel seks en geweld te laten zien. Dit was vanwege de Production Code (Hays Code) verder niet goed mogelijk. Andere Bijbelse films uit die periode zijn David & Bathseba (1951) en Sodom & Gomorra (1962).
Muziek over Simson
Bob Dylan zingt in Tombstone Blues (1965) over Cecil B. DeMille en de film Samson and Delilah. Now I wish I could give Brother Bill his great thrill I would set him in chains at the top of the hill Then send out for some pillars and Cecil B. DeMille He could die happily ever after
Delilah als femme fatale
De rol van Delilah is heel interessant. Ze is verleidelijk en waarschijnlijk Filistijnse. Simson weet dondersgoed dat dit niet goed gaat, maar toch laat hij zich verleiden. In de muziek wordt veel gewaarschuwd of zelfs haat geuit richting de Delilahs van deze wereld.
Sam and Delilah van George Gershwin and Gershwin uit de musical Girl Crazy uit 1930 is een waarschuwing voor zulk soort verleidelijke vrouwen.
Fragment: Sam and Delilah - Ella Fitzgerald (1959) But one day, so they tell us His true wife, he did crave
Delilah, she got jealous And she tracked him, and hacked him And dug for Sam a grave
It's always that way with passion So cowboy, learn to behave Or else, you're liable to cash in With no tombstone on your grave
KISS - Modern Day Delilah legt Delilah het zwijgen op: “I know the way you made the others break / But loving me would be your last mistake (..) Now you'll pay / Queen to slave, loves decayed / Delilah”
Tom Jones – Delilah zingt: “I could see, that girl was no good for me / But I was lost like a slave that no man could free”. Vervolgens krijgt het verhaal een vrij bloederige wending:
Fragment: Delilah – Tom Jones (1968) At break of day when that man drove away I was waiting I crossed the street to her house and she opened the door She stood there laughing I felt the knife in my hand and she laughed no more My, my, my Delilah Why, why, why, Delilah? So before they come to break down the door Forgive me, Delilah, I just couldn't take any more
Femme Fatale natuurlijk een groot ding in de filmgeschiedenis: Het filmcliché van de femme fatale speelt vooral een grote rol in de film-noir (jaren 40/50), met als meest klassieke voorbeeld Double Indemnity van Billy Wilder (1944)
Andere beroemde voorbeelden: Xenia Onatopp (gespeeld door Famke Janssen) in James Bondfilm GoldenEyevan Martin Campbell (1995) en Basic Instinct van Paul Verhoeven (1992) met Sharon Stone als femme fatale.
Wat dreef Delilah?
Wat zijn de drijfveren van Delilah om Simson ten val te brengen?
Samson et Dalilah van Camille Saint-Saëns (1876). Het stuk is gebaseerd op een libretto van Ferdinand Lemaire
Volgens deze versie handelt Dalilah uit liefde voor haar volk, goden en haat tegenover de Hebreërs. Aan het einde van de eerste acte, verleidt Delila Simson met een dans en vervolgens zingt het bekend geworden lied Mon cœur s'ouvre à ta voix
Fragment: Mon cœur s'ouvre à ta voix Mon cœur s'ouvre à ta voix Comme s'ouvrent les fleurs Aux baisers de l'aurore Mais, ô mon bienaimé Pour mieux sécher mes pleurs Que ta voix parle encore Dis-moi qu'à Dalila Tu reviens pour jamais Redis à ma tendresse Les serments d'autrefois Ces serments que j'aimais Ah, réponds à ma tendresse -Moi, verse-moi l'ivresse Réponds à ma tendresse Réponds à ma tendresse Ah, verse-moi, verse-moi l'ivresse
Mijn hart gaat open voor jouw stem Als de bloemen opengaan Door de kussen van de dageraad Maar, oh mijn geliefde Om mijn tranen beter te drogen Moge uw stem weer spreken Vertel me dat je voor altijd Terugkomt bij Dalila Vertel nogmaals aan mijn tederheid De beloften van het verleden Deze beloften waar ik van hield Ah, reageer op mijn tederheid - Schenk me extase Beantwoord mijn tederheid Beantwoord mijn tederheid Ah, schenk mij, schenk mij extase
Later heeft de band Muse dit lied verwerkt in hun nummer I Belong to You (+Mon cœur s'ouvre à ta voix) (2009)
Op het einde zet Dalila Simson nog een extra keer voor schut door uit de doeken te doen hoe ze hem verleidde en dat ze nooit van hem gehouden heeft. Dit doet ze aan de hand van het lied Laisse-moi prendre ta main Laisse-moi prendre ta main Et te montrer le chemin, Comme dans la sombre allée Qui conduit à la vallée, Le jour où suivant mes pas Tu m’enlaçais de tes bras! Tu gravissais les montagnes Pour arriver jusqu’à moi, Et je fuyais mes compagnes Pour être seule avec toi. Souviens-toi de nos ivresses! Souviens-toi de mes caresses! L’amour servait mon projet! Pour assouvir ma vengeance Je t’arrachai ton secret: Je l’avais vendu d’avance! Tu croyais à cet amour, C’est lui qui riva ta chaîne! Dalila venge en ce jour Son dieu, son peuple et sa haine!
Laat me je hand pakken En je de weg wijzen Zoals in het donkere steegje Die naar de vallei leidt, De dag in mijn voetsporen Je omhelsde me met je armen! Je beklom de bergen Om bij mij te komen En ik rende weg van mijn metgezellen Om alleen te zijn met jou. Denk aan onze dronkenschap! Onthoud mijn liefkozingen! Liefde diende mijn doel! Om mijn wraak te stillen Ik heb je geheim van je weggerukt: Ik had het van tevoren verkocht! Je geloofde in deze liefde Die heeft je ketting vastgeklonken! Delilah wreekt zich op deze dag Haar god, haar volk en haar haat!
Zelfmoordterrorist avant la letter
Eigenlijk is Simson een zelfmoordterrorist. Is het daarmee nou een held of eigenlijk een verachtelijk figuur? Je kunt ook vragen stellen over zijn motieven, die zijn niet per se heel hoogdravend: “Geef me alstublieft nog een keer de kracht zodat ik me minimaal op een van mijn ogen kan wreken’.
In Samson van George Frideric Handels (1743) wordt Simson offer vooral gevierd, als ultieme gave aan God. Het muziekstuk is gebaseerd op John Miltons Samson Agonistes (1671)
May ev'ry hero fall like thee May ev'ry hero fall like thee, Through sorrow to felicity!
Bring the laurels, bring the bays Strew his hearse and strew the ways!
Glorious hero, may thy grave Peace and honour ever have, After all thy pains and woes, Rest etemal, sweet repose!
Simson als archetype van de superheld met een duistere kant
Simson is ongelofelijk sterk en is dus een soort superheld avant la lettre. Daarmee is hij een inspiratie voor het superhelden-genre. Een paar kenmerken:
Superkracht heeft een bron:
Lang haar bij Simson
Green Lantarn heeft een magische ring
Spider-Man is gebeten door een spin
The Hulk is blootgesteld aan kernenergie
Die bron is ook een fatale zwakte:
Simson zijn temperament ook niet onder controle heeft (zie Richteren 15 voor het verhaal over de ezelskaak)
The Hulk heeft eigen kracht en woede ook niet onder controle
Superman komt van planeet Krypton en raakt verzwakt door kryptoniet
Held speelt voor eigen rechteren worstelt met dark side
Blijkbaar gaat dat altijd hand in hand: grote kracht én zwakte. Maar het is ook juist de zwakte die de held herkenbaar en dramatisch interessant maakt.
