In een oud pand op een bedrijventerrein in Amsterdam-Noord is het kantoor van Errol Nayci, The Storytellers Film & TV, gevestigd. Op een groot scherm in een hippe, met glas ommuurde vergaderruimte laat Errol de trailer van Hoogvliegers zien. Zonder aarzelen noemt de producent dit zijn meesterwerk. “Van alles wat ik tot nu toe gedaan heb, was Hoogvliegers het mooiste en het moeilijkste. Vanochtend zat ik nog om de tafel met de regisseur, de componist en een editor om een scène door te nemen. Toen de editor zag hoe mooi geluid en muziek samenkwamen, schoot hij vol. Op dat moment wist ik: we hebben echt iets bijzonders gemaakt.”

Tekst loopt door onder video.

Nieuw genre

Het genre van deze serie is tamelijk nieuw binnen het Nederlandse drama, vervolgt Errol. “Het is een zogeheten coming of age-verhaal, over de volwassenwording van een vriendengroep in bijzondere omstandigheden. Ik ben fan van dit genre en de dramatische structuur bleek ook nog eens mooi te passen binnen de opleiding tot vlieger bij de luchtmacht.”
Ook de uitzendtijd van deze dramaserie is uniek, gaat de producent enthousiast verder. “We zitten op NPO 1 op zaterdagavond om 21.30 uur, direct na Wie is de Mol?. Daar kijken zo’n drie miljoen mensen naar. Als de serie aanslaat, wil de NPO op dit tijdslot vaker een prestigieuze dramaserie gaan uitzenden. Dat maakt het voor ons natuurlijk extra spannend.”

Hoe is het idee voor ‘Hoogvliegers’ bij jou ontstaan?
“Ik groeide op in de buurt van vliegbasis Soesterberg en mijn overbuurjongen was vliegtuigspotter. Door hem werd ik dat ook. Ik wilde straaljagerpiloot worden, maar kwam niet door de keuring voor militaire dienst. Toen kon ik die ambitie meteen opzijzetten. Wel heb ik die fascinatie voor deze wereld gehouden.”

Uniek

Eenmaal in de film- en televisiewereld raakte Errol bevriend met het hoofd communicatie van de luchtmacht. “We werkten samen aan de speelfilm Pizzamaffia en de jeugdserie Loenatik, en bedachten hoe leuk het zou zijn om iets te maken waarin die arena van de luchtmacht helemaal centraal zou staan. Ik ben gaan schrijven, beginnend bij de jongvolwassenen die hun opleiding starten aan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda, en eindigend bij hun missie in het Midden-Oosten, waar het misgaat.”
Errol werkte zijn idee voor de serie uit tot een schets van tien pagina’s en pitchte het bij de luchtmacht. Defensie zegde haar medewerking toe en gaf volledige redactionele onafhankelijkheid. “Ze hadden vast ‘nee’ gezegd als ze zich niet in mijn schets herkenden.”

Zo’n toezegging van defensie is tamelijk uniek, lijkt me?
“Het is een gesloten wereld waar je normaal gesproken niet makkelijk binnenkomt, inderdaad. Maar door hen er in een heel vroeg stadium bij te betrekken, konden we ze meenemen in onze gedachtegang. Tijdens het maken zorgden we er steeds voor dat de serie geen onware of onrealistische elementen bevatte. Hoogvliegers is een gedramatiseerde versie van de werkelijkheid. Dat versterkt de authenticiteit van de serie en geeft je als kijker het gevoel dat het klopt.”

Vrije val

De eerste aflevering van Hoogvliegers begint met hoofdpersoon Rutger de Man in opleidingstoestel PC-7, in een vrije val. “Onze vlieger in opleiding wordt onderdeel van een geopolitiek conflict waarin Nederland tegenover Rusland komt te staan.”

Heeft dit project je kijk op de luchtmacht veranderd?
“Ik heb er alleen maar meer waardering voor gekregen. De toewijding waarmee deze mensen hun vak beoefenen, is bewonderenswaardig. Ik ben voor de eerste opnamen meegegaan naar het missiegebied in Jordanië, dus ik heb daar een goede indruk van kunnen krijgen.”

'Langs de afgrond'

“Door lang met hen op te trekken en vertrouwen te winnen heb ik deze mannen en vrouwen echt leren kennen. Al met al heeft dit project ruim vier jaar geduurd, mede vanwege alle stappen die ik moest zetten, zoals het rondkrijgen van de financiering. Ik probeerde gedurende die ontmoetingen alle bruikbare informatie en anekdotes eruit te filteren. Dat is een enorme klus, maar dankzij ons creatieve team lukte dat. We gingen naar vliegbases, naar de academie, naar de opleidingsbasis in het Amerikaanse Tucson, en we hadden interviews via Skype. Drama is een fijne vorm, je kunt je eigen wereld maken met alle input die je krijgt.”

Wat is het spannendste wat je hebt meegemaakt?
“Een collega noemde het ‘produceren langs de rand van de afgrond’ en zo voelde het inderdaad. Een serie met zo veel complexiteit is tegelijk ook mooi voor een producent en een uniek visitekaartje voor ons jonge productiebedrijf. Ik herinner me vooral die twee dagen in Zeeland. Toen hadden we op hetzelfde moment een Hercules, een PC-7, twee F-16’s en een helikopter in de lucht. Qua weer kon het niet beter, een dag later hadden we niet kunnen vliegen. Vooraf had ik hoofdbrekens over de vraag of het zou lukken. We hadden geen Hollywoodbudgetten en de cast- en crewleden moesten ook maar net allemaal geen andere klussen te doen hebben. Maar ik heb gemerkt dat als de luchtmacht meewerkt, je veel voor elkaar krijgt. De gelederen sluiten zich en ze dóén het gewoon.”

Enorme vaart

Hoe hiërarchisch is de luchtmacht?
“Er zijn korte lijntjes, maar het is wel de commandant der strijdkrachten die toestemming moest geven aan onze hoofdrolspeler om mee te vliegen in een F-16. Daarvoor doorloop je dus allerlei protocollen, zij het in een enorme vaart. In zestig draaidagen hadden we alle shots voor acht afleveringen staan.”

Waarom past deze dramaserie bij de EO?
“EO-manager Jacomien Nijhoff en eindredacteur Arnoud Bruinier zagen vanaf het begin de dramatische potentie van de serie. De EO durft grote vragen te stellen over leven en dood. Hoe ga je om met verantwoordelijkheid? Welke keuzes maak je? Het gáát ergens over in deze serie. En de omroep heeft ervaring binnen defensie, vanwege het maken van Kamp Holland in 2016 en De Missie in datzelfde jaar.”

Vragen over leven en dood

“Defensie gaat over wezenlijke zaken: veiligheid, vrede, mensenlevens. Daarin maken zowel de politiek, de legerleiding als de individuele militairen telkens weer afwegingen die niet altijd even makkelijk zijn. Toen ik het script liet lezen aan defensie, dacht ik dat ze dat lastig zouden vinden. Ze waren er echter juist blij mee, omdat we daarmee goed laten zien wat je aan spanning ervaart als je op missie bent. In de serie weten we dat in te kaderen in kameraadschap, in onvoorwaardelijk vertrouwen in de ander. Dat is ook precies wat veteranen missen als ze terugkomen: dat ze hun leven aan de ander durfden toevertrouwen. Kom daar in onze samenleving maar eens om.”

Waarom moeten we deze serie gaan bekijken?
“Omdat je een uniek inkijkje krijgt in een wereld die normaal gesproken verborgen blijft. We weten dat de luchtmacht bestaat, dat ze bijzonder werk doen, maar we hebben het nooit van dichtbij ervaren. De personages nemen je als kijker mee in hun persoonlijke ontwikkeling, zodat je aan het eind van de serie het gevoel hebt dat je echt iets bijzonders met hen hebt meegemaakt.”

Wat heeft jou het meest ontroerd?
“In aflevering twee zie je de hoofdpersonen een voor een opkomen bij de uitreiking van hun bul op de KMA. Dat werkt zó goed – elke keer als ik die scène zie, ontroert het me. Je weet als kijker dat die gasten zo veel hebben meegemaakt om zover te komen. Je gaat nog verder met hen mee op reis, maar je hebt hen vanaf het begin al in je hart gesloten. Dat is het mooiste wat drama kan doen.”

Beeld: EO / Christopher Scott