Nooit kwam het onderwerp voor Ellen Hullekes (1961) zo dichtbij als op de dag dat haar zoon – inmiddels een twintiger – vertelde dat hij homo is. Dat is inmiddels drie jaar geleden. “Zoals elke ouder die ermee te maken krijgt, weet ik maar al te goed hoe ingewikkeld het leven wordt als je ontdekt dat je homo of lesbienne bent. Dat geldt buiten de kerk al, maar in de kerk is het toch wel extra ingewikkeld.”

‘Het was net een waterval’

Als je zoon of dochter uit de kast komt, roept dat voor gelovige ouders allerlei vragen op. Ellen kan erover meepraten. Omdat ze besefte dat meer ouders hiermee zaten, richtte ze drie jaar geleden samen met ouderling Teus Korevaar (zie kader) een gespreksgroep op. Als veilige plek om ervaringen en gedachten te delen. “Het is echt moeilijk voor ouders,” benadrukt ze. “Er is vaak zó’n drempel om erover te praten, wat trouwens ook heel moeilijk is voor die kinderen zelf.”

Kwam de gespreksgroep destijds wat moeizaam uit de startblokken, inmiddels nemen er zo’n twintig vaders en moeders aan deel. “Wij merkten al snel dat ze allemaal – ten diepste – zó graag hun hart wilden luchten; het was net een waterval! Mettertijd zagen we ouders steeds sterker worden, wat uiteindelijk ook belangrijk is voor de relatie met hun homoseksuele zoon of dochter.”

Veilig en geliefd

De algemene kerkenraad van de Hervormde Gemeente Barneveld, waarin de vijf wijkgemeenten vertegenwoordigd zijn, besloot zo’n anderhalf jaar geleden dat er méér nodig was dan alleen een oudergespreksgroep. Daarom werd een speciale werkgroep in het leven geroepen.
“Toen wij als gespreksgroep de vraag kregen hierin te participeren, was de keuze voor mij – en trouwens ook voor Teus Korevaar – snel gemaakt. Wij willen er allebei graag op allerlei manieren aan meewerken dat homoseksuele broeders en zusters zich veilig en geliefd voelen in onze gemeente.”

Terwijl de gespreksgroep vooral pastoraal is, richt de werkgroep zich meer op bewustwording binnen de gemeente. Een van de wijkpredikanten, ds. Leendert Plug, werd adviserend lid namens de algemene kerkenraad (zie kader). “Van onze kant hebben we de sterke wens geuit dat er minimaal één homo uit onze eigen gemeente in deze werkgroep zou zitten,” blikt Ellen terug. “We zijn blij dat Jaap van Kruistum dit wilde doen. Ik zit er als moeder in, maar hij kan er als ervaringsdeskundige over vertellen.”

Aan de slag

De werkgroep bestaat uit vijf personen en heeft deze doelstelling: het bespreekbaar maken van homoseksualiteit en zo werken aan een veilige gemeente, waarin op een respectvolle manier met elkaar wordt omgegaan.
“We organiseren informatie- en gespreksavonden, en rusten ambtsdragers en pastoraal werkers toe. Het grootste verschil met onze oudergespreksgroep is dat je heel concreet aan de slag gaat. Tegelijk is dat voor ons echt een zoektocht. Want er wordt in de gemeente, ook onder predikanten, verschillend over het onderwerp gedacht.”

Ook predikanten denken verschillend over het onderwerp

‘Ik ben homo en (n)iemand ziet mij’

Door het taboe dat op homoseksualiteit rust, gaan veel homo’s en lesbiennes volgens Ellen een eenzame weg. Zij voelen zich niet gezien, niet begrepen en vooral: niet geaccepteerd. Ellen kent de voorbeelden van jongeren en ouderen uit deze gemeente die om die reden zelfs helemaal breken met God.

“Wat ik ook pijnlijk vind,” zegt ze, “is dat we soms op weerstand stuiten. Zo heeft de werkgroep posters van Hart van Homo’s opgehangen in onze kerkgebouwen. Daarop zie je een jongen of meisje met deze tekst: ‘Ik ben homo en (n)iemand ziet mij.’ Zo’n boodschap komt wel binnen. Maar het is nu al twee keer gebeurd dat deze posters, in een van onze kerken, zijn weggehaald. Waarom? Door wie? Geen idee. Kennelijk zijn er gemeenteleden die er niet mee geconfronteerd willen worden.”

Uit eigen ervaring

Maar Ellen is vooral dankbaar dat er meer en meer openheid komt om homoseksualiteit bespreekbaar te maken. “Pas hebben we een avond over pastoraat georganiseerd met Herman van Wijngaarden van Hart van Homo’s, juist omdat er op dit vlak nog zo vaak brokken worden gemaakt. Wat ik bijzonder vond, is dat er meer dan zestig man aanwezig was, van predikanten en ouderlingen tot pastoraal werkers. Je merkt echt dat er behoefte is aan informatie. En dan is Herman natuurlijk iemand die uit eigen ervaring spreekt. Het is zo belangrijk dat persoonlijke verhalen worden verteld. Want als je elkaar in de ogen kijkt en er echte gesprekken ontstaan, wordt alles anders.”

Het moet ook weer niet te váák over homo-seksualiteit gaan

Overtuigd atheïst

Wat zou elke gemeente minimaal moeten doen als het om deze thematiek gaat? “Het minimale is wel,” reageert Ellen, “dat je een duidelijk signaal afgeeft: wij zien onze homoseksuele broeders en zusters en weten dat het een ingewikkeld onderwerp is.” Na een korte stilte vervolgt ze: “Het moet trouwens ook weer niet te váák over homoseksualiteit gaan. Als kerk in Nederland hebben we het onderwerp te groot gemaakt; laat het alsjeblieft weer klein worden. Een van onze andere kinderen is hetero en overtuigd atheïst. Daar maken wij ons als ouders meer zorgen over dan over onze andere zoon die homo is – want die gaat zijn weg wel met God.”

Hervormdbarneveld.nl/homoseksualiteit

Beeld: Anke Knapper