Navigatie overslaan
EO
Sluit je aan
Jan Martijn Abrahamse.

Jan Martijn Abrahamse: De vraag is niet óf God komt, maar of wij Hem weten te herkennen

De Bijbel Open

vandaag · 09:00| Leestijd:5 min

Update: vandaag · 09:00

Afbeelding van Jan Martijn Abrahamse
Geschreven doorJan Martijn Abrahamse

In de oosters-orthodoxe kerk wordt deze tekst gelezen tijdens de viering van Theofanie (ook wel Epifanie genoemd), het feest van Gods verschijning. Dat vind ik een rijke en bevrijdende gedachte, omdat het ons impliciete idee doorbreekt dat Gods komst in Jezus een uitzondering is op zijn gebruikelijke afwezigheid.

Theofanie herinnert ons er juist aan dat God altijd aanwezig is – en dat er momenten zijn waarop Hij zich laat zien. De vraag is dan niet óf Hij komt, maar of wij zijn verschijnen weten te herkennen.

In de rubriek De Bijbel Open lees je elke week bij Visie een overdenking bij een Bijbeltekst. Jurjen ten Brinke en Jan Martijn Abrahamse wisselen elkaar af.

Matteüs 3:1-17

Optreden van Johannes de Doper
In die tijd trad Johannes de Doper op in de woestijn van Judea. Hij verkondigde: 'Kom tot inkeer, want het koninkrijk van de hemel is nabij!' Dit was de man over wie de profeet Jesaja sprak toen hij zei: 'Een stem roept in de woestijn: "Maak de weg van de Heer gereed, maak recht zijn paden."' Johannes droeg een ruwe mantel van kameelhaar met een leren gordel; hij voedde zich met sprinkhanen en wilde honing. Uit Jeruzalem, uit heel Judea en uit de omgeving van de Jordaan stroomden de mensen toe en ze lieten zich door hem dopen in de rivier de Jordaan, waarbij ze hun zonden beleden. 
Toen hij zag dat veel farizeeën en sadduceeën op zijn doop afkwamen, zei hij tegen hen: 'Addergebroed, wie heeft jullie wijsgemaakt dat je het komende oordeel kunt ontlopen? Breng liever vruchten voort die tonen dat jullie tot inkeer gekomen zijn. En denk niet dat je bij jezelf kunt zeggen: Wij hebben Abraham als vader. Want ik zeg jullie: God kan uit deze stenen kinderen van Abraham verwekken! De bijl ligt al aan de wortel van de boom: iedere boom die geen goede vruchten voortbrengt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen. Ik doop jullie met water als teken van jullie inkeer, maar na mij komt iemand die machtiger is dan ik; ik ben het zelfs niet waard om zijn sandalen voor Hem te dragen. Hij zal jullie dopen met de heilige Geest en met vuur; Hij houdt de wan in zijn hand, Hij zal zijn dorsvloer reinigen en zijn graan in de schuur bijeenbrengen, maar het kaf zal Hij verbranden in onblusbaar vuur.'
Toen kwam Jezus vanuit Galilea naar de Jordaan om door Johannes gedoopt te worden. Johannes probeerde Hem tegen te houden met de woorden: 'Ik zou door U gedoopt moeten worden, en dan komt U naar mij?' Maar Jezus antwoordde: 'Toch moet je het doen, want zo dienen wij de gerechtigheid geheel en al tot vervulling te brengen.' Toen deed Johannes het. Zodra Jezus gedoopt was en uit het water omhoogkwam, opende de hemel zich voor Hem en zag Hij hoe de Geest van God als een duif op Hem neerdaalde. En uit de hemel klonk een stem: 'Dit is mijn geliefde Zoon, in Hem vind Ik vreugde.'

Matteüs opent zijn theofanie, de eerste publieke verschijning van de volwassen Jezus, met het onverwachte en ontregelende optreden van Johannes de Doper. Johannes neemt de profetenmantel op en zet Israël op oudtestamentische wijze onder druk: vanuit de wildernis roept hij op tot bekering, zoals vele profeten voor hem deden. De toon is urgent: er móét iets veranderen, want God staat op het punt zich te tonen!

Voorbereiding

Afwijkend is Johannes’ dooppraktijk, die hem zijn bijnaam gaf. Hoewel reinigingsrituelen met water toen niet ongewoon waren, presenteert hij de doop als teken van inkeer en voorbereiding op degene die zal dopen met de heilige Geest en met vuur (vers 11). Net als activisten die bekladden, bezetten of zich vastketenen, geeft Johannes met zijn praktijk een zichtbaar signaal dat de tijd van wegkijken voorbij is. Bruusk en ontwapenend, bedoeld om wakker te schudden, trekt hij uiteenlopend volk: oprechte zoekers én kritische omstanders die zich afvragen welke beweging hier wordt ingezet.

  • Nieuw: de gratis Visie-app!

    Nieuw: de gratis Visie-app!

    Of je nu op de bank zit, onderweg bent in de trein of op vakantie in het buitenland: met één tik op je scherm duik je in hoopvolle verhalen, inspirerende interviews en alle digitale edities van Visie

    Download de app

'Hoe zit dat?'

De relatie tussen Johannes en Jezus is wat mysterieus. Zonder woorden is daar herkenning als Jezus ten tonele verschijnt. Johannes die optreedt met water, wordt opgevolgd door Jezus en de Geest. De mindere bereidt de weg van de meerdere. En dat leidt dan ook tot verwarring: moet Johannes Jezus dopen? Waarvoor? Hoe zit dat? Jezus beantwoordt Johannes’ weigering met die wonderlijke zin: “Want zo dienen wij de gerechtigheid geheel en al tot vervulling te brengen.”

Manier van leven

Welke ‘gerechtigheid’ bedoelt Jezus hier? De tekst suggereert een moment van wederzijdse erkenning: Johannes wijst op Jezus als degene wiens weg hij heeft voorbereid, terwijl Jezus Johannes’ bediening bevestigt door de doop te ondergaan. Maar het gaat verder: ‘alle gerechtigheid’ moet vervuld worden. Bij Matteüs is gerechtigheid geen staat van morele perfectie, maar een actieve manier van leven in gehoorzaamheid aan God (vgl. Mat. 5:20; 6:1, 33; 21:32). Door zich te laten dopen, volgt Jezus de Messiaanse weg die Johannes aanwijst.

Het is de eerste keer dat Jezus in dit Evangelie zichtbaar wordt en zijn bediening begint – en het is Johannes die dit opmerkt en ons voorhoudt: Immanuel, God is met ons, en wij moeten leren Hem te zien.

Deel dit artikel:

    Meest gelezen

    Lees ook