PopUpGedachte maandag 16 September 2019 – Anderen zien het vaak beter

Je omgeving weet sneller of je verliefd bent dan jijzelf. Tenminste, soms. Ik weet voor een ander scherper te verwoorden wat goed en zinnig is dan voor mezelf, ik weet ook niet waarom. Toen ik terugkwam van Lesbos samen met mijn collega, had zij eigenlijk geen tijd om rustig te gaan zitten en te verwerken wat we aan ellende daar gezien hadden. Dus ik zei iets over de tijd nemen, al is het maar een uurtje, dat het ook verdiept en verrijkt. En ik was vast van plan dat ook te doen diezelfde dag.

Drie dagen later was ik er nog niet aan toegekomen en kon zij het niet nalaten om mijn appje aan mijzelf voor te lezen: neem de tijd, al is maar een uurtje, dat verdiept en verrijkt. Beetje schaamrood. Nog steeds niet gedaan overigens. Gênant.

Het werkt met christendom net zo, of met geloven. Buitenstaanders weten soms haarscherp te benoemen wat een christen te doen staat, wat geloven zou moeten zijn en wat niet. Een totaal seculiere hoog aangeschreven talkshow die de drone-politiek van Obama of de oorlogszucht van Bush werkelijk aan stukken praat met de Bijbel in de hand. Waar hij niet in geloofde, dus waarvan hij zei dat hij prima oorlog mocht voeren op die manier. Maar niet pretenderen dat je iets met dat boek wilt en dan dood en verderf zaaien met een soms onredelijke willekeur. Dat kan niet.

Ook de verwijten van hypocrisie zijn natuurlijk scherp. Er wordt iets gevraagd van kerken wat ze niet van anderen vragen, omdat ze nou eenmaal iets pretenderen. En daar worden ze op afgerekend. Niet geheel onterecht. Kortom, soms zien de buitenstaanders het scherper. En die spiegel is hard nodig om te realiseren waar je voor staat.

In Jezus’ dagen zijn het vaak de outsiders die hij als voorbeeld van geloven neemt. Vandaag een Romein, verlengstuk van de overheersers. Is een goeie vent, zeggen ze, hij zorgt voor het volk én heeft zelf de synagoge gebouwd. Als zijn knecht ziek is, durft hij niet zelf naar de wonderdoener van Nazareth, maar stuurt knechten. Uit respect blijkt later. Jezus gaat op weg naar zijn huis en dat staat er dit in de lezing van de dag.

Toen Hij niet ver meer van het huis was, liet de honderdman Hem door vrienden zeggen: 'Heer, doe geen verdere moeite; ik ben niet waard dat Gij onder mijn dak komt. Maar een woord van U is voldoende om mijn knecht te doen genezen. Want al ben ik zelf een ondergeschikte, ik heb weer manschappen onder mij; en tot de een zeg ik: ga, en hij gaat; en tot een ander: kom, en hij komt; en aan mijn knecht: doe dit, en hij doet het.' Toen Jezus dit hoorde, stond Hij verwonderd over hem. Hij keerde zich om en zei tot het volk dat Hem volgde: 'Ik zeg u: zelfs in Israel heb Ik zo'n groot geloof niet gevonden.'

Als theoloog kan ik nooit iets voor waar aannemen puur omdat het er staat. Het is mijn werk om met elke aanname te worstelen, de teksten binnenstebuiten te keren, het is zogezegd mijn werk om aan al het geloven te twijfelen. Opdat hetgeen werkelijk waarde heeft blijft staan. En er is waarde in de twijfel.

Degenen die binnen de kring van geloven verkeren, horen wekelijks of misschien wel vaker de oproepen tot naastenliefde, tot barmhartigheid, tot inclusiviteit. En het wordt soms zomaar een groef. Je hoort de woorden, maar je hebt een levenspraktijk ontwikkeld waar het helemaal geen vat meer op heeft.

En dan deze man. Die niet in de kring hoort. Hij is allereerst overtuigd van de mogelijkheden van de Eeuwige. En hij hoeft geen hocus pocus en aandacht. Hij wil iets voor z’n knecht. Hij hoeft geen circus. Als de Eeuwige het wil zal zijn knecht genezen en anders niet. Het moet gevraagd worden, en dat is het dan. Dat noemt Jezus geloven. Fiks groots geloven. Drie kenmerken: Een eenvoudige vraag, een geloof dat het onmogelijke ook mogelijk zou kunnen worden en het weigeren van hocus pocus en aandacht.

Je vijanden liefhebben betekent je vijanden liefhebben. Geen circus eromheen maar kiezen. En falen, natuurlijk, dat ook. Niet om vervolgens dat idee zo te herïnterpreteren dat het niet meer hoeft. Maar het gewoon weer opnieuw proberen. En lenen zonder iets terug te verwachten. Ik denk dat buitenstaanders precies weten wat insiders te doen staat. En ze hebben gelijk.

Als we twijfelen, laten we dan twijfelen aan gemakzucht aan de ene kant en aan dat wat is opgepompt en gehypet aan de andere kant . ‘KISS!, K. I. S. S.’, zeiden mijn muzikale vrienden in mijn bandje ooit als we weer een ingewikkeld dingetje bedacht hadden voor de uitvoering van een liedje: Keep It Simple, Stupid. En dat is nog niet zo eenvoudig.

Zegen vandaag, en alle goeds.

Hier vind je drie tekstgedeelten die Rikko vanochtend las.