Hans: ‘’Na een affaire kun je de vraag stellen: wie heeft schuld? De schuld zit ‘m niet per se in de affaire. Het gaat over wat er ten diepste verloren is gegaan. Het verlies van hartsverbinding. Veel mensen hebben niet het besef of de juiste vaardigheden om dat verlies bij zichzelf te herkennen, en goed te verwerken.’’

Hans ’t Hart is psycholoog en eigenaar van praktijk Triple Impact, waar hij mensen begeleidt om een betere verbinding te maken met zichzelf en de ander. Hans is getrouwd met Rita, gedragswetenschapper en orthopedagoog. Zij is ook werkzaam bij een organisatie voor mensen met een verstandelijke beperking. Samen organiseren zij relatieweekenden.

Voor Hans zijn praktijk begon, kwam hij in 2005 zelf in een relatiecrisis terecht toen hij met zijn vrouw naar Canada emigreerde. Een droom die niet uitpakte zoals ze gehoopt hadden. Rita kreeg heimwee en er ontstaat spanning in hun relatie. Ze besloten terug te gaan naar Nederland. Thuis was er veel geruzie, maar echt praten met elkaar deden ze niet.  Uiteindelijk besluit het echtpaar in therapie te gaan. Daar leren ze over hun gevoel te praten en verbinding te maken.

Als je een relatie aangaat met elkaar dan neem je je eigen geschiedenis mee

Hans wordt zo geraakt door deze verandering in hun relatie dat hij besluit er zijn werk van te maken. ‘’Mensen hebben niet altijd een goed beeld van wat een goede relatie is. Dat maakt het zo lastig. Als je ons voordat we naar Canada gingen had gevraagd of onze relatie goed was, dan hadden we volmondig ‘ja’ geantwoord. Nu ik terugkijk op die tijd, zie ik dat ik veel dingen heb laten liggen in onze relatie.’’

Rita: ‘’Als je een relatie aangaat met elkaar dan neem je je eigen geschiedenis mee. Als je niet hebt geleerd om jezelf of een ander te vertrouwen, neem je dat mee in je relatie. Bijvoorbeeld omdat je ouders gescheiden zijn, dan ontwikkel je een overlevingsstrategie. Als je je daar niet bewust van bent en een ingrijpend life event meemaakt, zoals een onvervulde kinderwens, een ongeluk of verlies, dan zet die gebeurtenis op scherp hoe jezelf in het leven staat.’’

Hans: ‘’Dat kan ervoor zorgen dat je je terugtrekt in je relatie, of dat je juist claimend wordt.’’

Probleem van beiden

Rita: ‘’Een voorganger zei eens: ‘Mijn vrouw is weggelopen, zij is dus het probleem.’ Nee, het is het probleem van beiden. Als ik me bijvoorbeeld afsluit voor Hans, dan kan het zijn dat hij sneller naar die vrouwelijke collega gaat omdat hij zo goed met haar kan praten. Dan ga je iemand anders vertrouwen, terwijl je je partner zou moeten vertrouwen.’’

Hans: ‘’Als ik luister naar mensen die bedrogen zijn door hun partner en dachten: ‘waar komt deze ontrouw vandaan, we hadden toch een goede relatie?’, dan komt er toch tijdens gespreken vaak naar boven dat er een gemis was. Dat de ene partner zich afvroeg: ‘Ben ik goed genoeg voor je?’ Terwijl de andere partner worstelde met de vraag of de ander er wel voor hem/haar is.’’

De emoties kunnen hoog oplopen

Hans: ‘’Het enige dat je kunt doen als je zelf ontrouw bent geweest, of als je vermoed dat je partner een affaire heeft, is het bespreken en hulp zoeken bij iemand die het gesprek tussen jullie kan begeleiden, omdat de emoties hoog op kunnen lopen.’’

Rita: ‘’Dat kan alleen als je allebei openstaat voor een gesprek. Dat geldt ook voor diegene die een affaire is aangegaan en besluit om met de nieuwe partner verder te gaan, want je neemt deze ervaring mee in je volgende relatie.’’

Opnieuw vertrouwen

Hans: ‘’Voor het opnieuw vertrouwen van je geliefde is een proces nodig. Eerst moet je kunnen verwoorden welke pijn je de ander hebt aangedaan. Je moet de ander laten voelen dat je ten volle beseft wat haar of zijn pijn is, zodat de ander zich gezien voelt.

Vervolgens erken je dat de affaire nooit had mogen gebeuren. Je zegt bijvoorbeeld: ‘De pijn die jij voelt is volkomen terecht’. Dat is een andere reactie, dan dat je zegt: ‘Hoor eens schat, je moet ook vergeven en ik heb al sorry gezegd’.’’

Het vertrouwen is niet in één keer hersteld, dat gaat met vallen en opstaan

Daarna moet er een verklaring komen waaruit blijkt dat je weet waarom het is misgegaan. En dat je kan aangeven dat je weet waarom het een volgende keer niet meer zal gebeuren. Waardoor de ander het gevoel krijgt: ik ben voor de toekomst gewaarborgd.’’

Rita: ‘’Diegene die bedrogen is moet ook een stap doen. Daar komt pas ruimte voor als hij/zij zich gezien en gehoord voelt. Maar je hebt samen een aandeel in jullie relatie, en dus moet er ook iets veranderen bij de bedrogen partner. Dat is iets wat mensen niet altijd willen zien. Het vertrouwen is niet in één keer hersteld, dat gaat met vallen en opstaan.’’

Hans: ‘’Een stel kan een relatie alleen laten groeien, als beide partners kiezen voor groei. Beiden hebben eigenaarschap. Er moet daarnaast ook een goede balans zijn tussen geven en nemen/ontvangen.’’

Opnieuw vertrouwen in jezelf

Rita: ‘’Ben je diegene die ontrouw was en moet je jezelf leren vertrouwen? Dan zal je keuzes moeten maken. Een kennis vertelde dat haar vriend het altijd zo gezellig had met een collega. Die relatie is uiteindelijk uitgegaan doordat er een affaire ontstond tussen hem en die collega. Als je weet dat je gevoelig bent voor contact met iemand anders, kies er dan voor om dat contact niet op te zoeken. Door dat elke keer te erkennen, leer jezelf telkens beter te vertrouwen. Je weet dan op een gegeven moment: Ik kan die verleiding weerstaan.’’

Samen blijven of uit elkaar gaan na ontrouw?

Rita: ‘’Soms kan je tot de pijnlijke conclusie komen dat je er niet samen uitkomt. Dat de energie zo op is, dat je die verbinding niet meer met elkaar aan kunt gaan. Dan nog blijft het de kunst om het gesprek aan te gaan, zodat je de relatie op een goede manier kunt afsluiten.”

Hans: “Ik wil daarbij graag een bemoediging meegeven. Ik herinner me een koppel waarbij het altijd explosief was. Hij had ADHD en zij was gediagnostiseerd met Borderline. Die combinatie leek totaal onmogelijk. Tijdens de gesprekken voelde ik soms wanhoop. Ik vroeg me af of het nog wat ging worden. En toch zijn zij in staat geweest om hun relatie gezond te krijgen.

Vraag jezelf af: Wat is er nu in mijn leven niet oké, waardoor ik geen contact met jou maak? Hoe kan ik de verbinding met mezelf maken? En de verbinding met jou verbeteren? Als je de toerusting daarvoor kunt krijgen, dan zie je dat er veel meer mogelijk is dan je in eerste instantie dacht.’’

Je relatie met God, en God in je relatie

Hans: ‘’Ik vind Micha 6-8 een mooie tekst om bij dit thema te benoemen.’’

Er is jou, mens, gezegd wat goed is,
je weet wat de Heer van je wil:
niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten
en nederig de weg te gaan.

‘’Samen moedig wandelen met God. Dat is precies waar het in een relatie omgaat. Dat je een zacht hart krijgt. Omdat je weet dat God van je houdt. Je moet samen versmelten, maar je gaat ook een eigen reis met God waarin je zelf gelukkig bent met Hem. Mensen moeten leren om zacht te worden naar hun partner, om vergeven(d) te worden. Gebed is daarin belangrijk.’’

*Uiteraard zijn er situaties waarbij je er, hoe verdrietig ook, beter wel voor kunt kiezen om een relatie te beëindigen. Het helpt om er dan alsnog (samen of alleen) met een deskundige erover te praten, zodat je de relatie op een goede manier kunt afsluiten voor jezelf.

'Dit staat niet goed op m'n cv.' Dat grapje maakte Jolanda regelmatig toen ze midden in haar scheiding zat. Maar in werkelijkheid viel er weinig te lachen. Na vijf jaar huwelijk belandde Jolanda met haar zoon op de camping.

Foto: Ilse Schuurmans