Het is voor het 29e jaar op rij dat Open Doors wereldwijd de situatie van vervolgde christenen in kaart brengt. Maar nooit eerder was een epidemie de aanjager van onderdrukking. Met name in gebieden waar christenen al achtergesteld werden, leidde Covid-19 ertoe dat deze gelovigen met nog meer discriminatie te maken kregen, zegt Stephan da Silva, researcher bij Open Doors. “In India verspreidden we voedsel onder meer dan honderdduizend christenen. Tachtig procent van hen gaf aan dat ze óf helemaal geen voedsel kregen van de lokale autoriteiten, óf dat ze veel minder kregen vanwege hun christelijk geloof.”
Die berichten kwamen ook uit Myanmar, Nepal, Vietnam, Bangladesh, Pakistan, Centraal-Azië, Maleisië, Noord-Afrika, Jemen en Soedan. Da Silva: “Met name bij christenen op het platteland, waar vooral de lokale autoriteiten – dorpshoofden en dorpscomités die verantwoordelijk zijn voor de distributie van voedsel – worden christenen gediscrimineerd.”

In 2019 ging het om 260 miljoen vervolgden, in 2020 om 340 miljoen. Is die toename helemaal toe te schrijven aan Covid-19?
“Nee. Behalve Covid-19 zijn er twee andere trends: de ene trend speelt vooral in de sub-Saharalanden. Overheden hebben daar steeds minder autoriteit, terwijl jihadisten samen met de georganiseerde misdaad proberen de macht over te nemen. Dat leidt tot veel meer geweld tegen christenen en meer incidenten. Dit zien we ook gebeuren in landen waar tot voor kort vrijwel geen christenvervolging was: Mozambique en Congo bijvoorbeeld.
De andere trend is nationalisme gekoppeld aan religieuze vervolging. Dat zie je in een land als Turkije. Daar positioneert Erdogan zich als een sterke islamitische leider, wat betekent dat de druk is toegenomen op de christelijke gemeenten in Turkije én op de regio.”

Chinese overheid is bang voor groei christenen

Ook in China is nationalisme gekoppeld aan religieuze vervolging. De Chinese communistische partij maakt zich erg zorgen over de enorme groei van de christelijke kerk, zegt Da Silva. “Meer dan honderd miljoen Chinezen zijn christen, ongeveer evenveel mensen zijn lid van de Chinese communistische partij. Hoewel gelovigen daar helemaal niet bezig zijn met politieke macht, ziet de president van China hen als een politieke bedreiging. Zowel huiskerken als de officiële staatskerk – de Drie-Zelfkerk, die in principe loyaal is aan de Chinese overheid – hebben het afgelopen jaar te maken gehad met inbeslagname van grond en christelijke lectuur, en er zijn boetes uitgedeeld en leiders gearresteerd. Kerken wordt gevraagd kruizen te vervangen door foto’s van de president. Kortom: het Chinese nationalisme steekt daar behoorlijk de kop op, wat ten koste gaat van de vrijheid van geloof van religieuze minderheden.”

De top 7 – met Noord-Korea al jarenlang op 1 – is onveranderd dit jaar. Hoe opmerkelijk is dat?
“Noord-Korea is inderdaad hetzelfde gebleven en ook bij de andere landen in de top 10 zie je weinig verandering. Het gaat dan ook om extreme staten: Afghanistan, Somalië, Libië. Opmerkelijker is wat er gebeurt in de landen ónder de top 10. Daar zie je geleidelijk een verslechtering: de vervolging neemt toe en er komen meer landen bij.”

Soedan is het enige goede verhaal van deze ranglijst

Soedan is verschoven van plek 7 naar plek 13. Betekent dit dat het daar beter gaat?
“Soedan is het enige goede verhaal van deze ranglijst. Er hebben daar veranderingen plaatsgevonden, en als de regering de beloftes nakomt die ze gedaan heeft, gaat de druk op de kerk in Soedan de komende jaren flink afnemen. Daar hopen we echt op.”

Dit is de 28e ranglijst, en elk jaar wordt de situatie voor christenen wereldwijd penibeler. Is het tij ooit te keren?
“Open Doors-oprichter Anne van der Bijl zei ooit: ‘In de eindtijd zal de vervolging toenemen.’ Ik denk dat hij daar gelijk in heeft. Tegelijkertijd zie ik een andere trend: de afgelopen jaren is er sprake van enorme groei onder christenen in landen waar vroeger nog helemaal geen kerk was. Wij zijn de eerste generatie die kan zeggen dat ieder land in de wereld een nationale kerk heeft. In Europa realiseren we ons dat vaak niet, omdat de ontkerkelijking hier groot is. Maar buiten ons continent is religie enorm in beweging.
En toch, eerlijk is eerlijk: het sombere beeld is dat van de toename van christenvervolging. En er zijn ook geen tekenen dat het op korte termijn beter zal gaan.”

De Ranglijst is een lijst van cijfers. Welk persoonlijk verhaal blijft u het meeste bij?
“Een collega van mij had onderzoek gedaan in Latijns-Amerika en vertelde het indrukwekkende verhaal van een vrouw wier zoon midden op straat was vermoord. Deze zoon was dominee en werd voor de ogen van zijn moeder neergeschoten. Ze ging op zoek naar de dader, en kwam uit bij een maffialeider. Toen ze hem opzocht, vroeg ze hem: ‘Ben jij de man die opdracht heeft gegeven om mijn zoon te doden?’ Toen hij ‘ja’ zei, vroeg ze: ‘Waarom heb je dat gedaan? Mijn zoon was voorganger en werkte in een sloppenwijk en deed veel goede dingen voor de mensen daar.’ Het antwoord van de man was: ‘Uw zoon was een slecht mensen omdat hij goede dingen deed. Daarom moest hij opgeruimd worden.’ Dit incident is typerend voor de nieuwe druk vanuit de maffia in Latijns-Amerika.”

Christenen uit de vervolgde kerk vragen steevast als eerste: bid voor ons

Wat heeft deze lijst ons als christenen in het Westen te zeggen?
“Christenvervolging is een groot issue. Meer dan 300 miljoen christenen hebben te maken met vervolging. Dat feit roept op tot betrokkenheid van de wereldwijde kerk om niet de andere kant op te kijken, maar in actie te komen om dat deel van het lichaam dat lijdt, te versterken. Als gelovigen zijn we immers één lichaam en wanneer één lid lijdt, lijden alle leden. Ik wil daarom christenen in het Westen oproepen tot gebed. Dat is ook steevast de vraag die wij als eerste krijgen van christenen uit de vervolgde kerk: bid voor ons. Het tweede wat we kunnen doen, is de vervolgde kerk bezoeken. Dat is het afgelopen jaar beperkt mogelijk geweest, maar hopelijk kan dat komend jaar meer.
Tot slot: steun projecten die de vervolgde kerk ondersteunen. Of het nu gaat m noodhulp, opvang van verkrachte meisjes en vrouwen of discipelschapstraining voor mensen die net tot geloof zijn gekomen. Met onze betrokkenheid kunnen we een verschil maken en een ander tot zegen zijn.”

Opendoors.nl/ranglijst

Beeld: Open Doors