In zijn pastorie aan de Kerkstraat in Bleskensgraaf, in de Zuid-Hollandse Alblasserwaard, benadrukt ds. P. van der Kraan (1948) dat hij – evenals de rest van de kerkenraad –allereerst dankbaar is voor de genezing van Janneke Vlot. “Als je iemand jarenlang ziek hebt meegemaakt en die ziekte steeds erger ziet worden, kun je alleen maar blij zijn wanneer je merkt dat ze nu genezen is!”

Onmogelijk

“De maandag erna belde ze al vroeg op om het blijde nieuws te vertellen,” vervolgt hij. “In de loop van de morgen is Janneke ook in de pastorie geweest, om te laten zien dat ze écht genezen is. Met haar zieke voet – waar ze voorheen zelfs geen zuchtje wind op kon verdragen – tikte ze op deze vloer, zonder dat het pijn deed. Dat was tevoren absoluut onmogelijk.”

Wat was uw eerste reactie?
“Die heb ik haar eerlijk verteld. Ik zei tegen Janneke dat ik allereerst heel blij voor haar ben, want ik heb haar toch wel vaak ‘aan de grond’ gezien. Tegelijkertijd – het overvalt je zo – vertelde ik haar ook dat ik wat verward ben. Maar dat doet uiteraard niets af aan de dankbaarheid.”

In de verklaring van de kerkenraad staat dat er tevens sprake is van een stuk verlegenheid. Waar stoelt die verlegenheid op?
“Als een gemeente die wortelt in de Reformatie, hebben we in de zondagse dienst uitgesproken dat we met Zondag 10 van de Heidelbergse Catechismus geloven en belijden dat alle dingen, ook ziekte en gezondheid, ons uit Gods Vaderlijke hand toekomen. Daar betrek ik ook Zondag 1 bij, waarin we belijden dat we door het geloof met lichaam en ziel het eigendom van Christus Jezus zijn. Wij kennen vanuit het recente verleden binnen onze gemeente ook wonderlijke genezingen – in de weg van het gebed – van ernstige en zelfs levensbedreigende ziekten. Die kwamen alleen niet zo in de publiciteit. We zijn nu met name door het plotselinge karakter van deze genezing overvallen. Omdat er, zowel in de kerkenraad als in de gemeente, allerlei vragen zijn gerezen, hebben we dit verwoord in de verklaring. We hebben de gemeente ruimte voor bezinning gevraagd. Ik denk aan een periode van een aantal maanden, om met elkaar door de vragen heen te kruipen.”

Spelen er, afgezien van het plotselinge karakter van deze genezing, nog andere dingen mee bij deze verlegenheid?
“Er zijn veel vragen gerezen waar we nog geen antwoord op hebben. Daarbij gaat het vooral om de duiding van deze genezing.”

Zien jullie de plotselinge genezing van Janneke ook als een wonder? In de verklaring wordt dit woord niet gebruikt, viel me op.
“Ja, het is een wonder. Janneke had in ernstige mate dystrofie, en die is helemaal verdwenen.”

Zijlstra

Ds. Van der Kraan kijkt even naar buiten, waar de bomen zich in het warme voorjaarslicht baden. Na een korte stilte: “De verlegenheid heeft er ook mee te maken dat er in deze gemeente zoveel voor haar gebeden is. Er is een gebedsgroep van vrouwen die wekelijks voor haar heeft gebeden. Daar liggen voor heel veel mensen vragen: waarom is Janneke niet in onze gemeente genezen, terwijl dit bij anderen wél is gebeurd? Als je ervan uitgaat dat Jan Zijlstra de gave van genezing heeft, dan liggen er voor mij bijvoorbeeld ook vragen bij zijn hele optreden. In de Bijbel wordt duidelijk dat de gaven van de Geest zijn ingekaderd in de gemeente. Zijlstra heeft zelf een gemeente opgericht, maar die staat volstrekt los van enige kerkelijke organisatie. Zo’n organisatie kan nooit een doel in zichzelf zijn, maar is wél een middel om de zaak gezond te houden. Niemand moet op zichzelf blijven; we zijn leden van één lichaam. Om maar één ding te noemen: je bent er om elkaar te controleren en eventueel te corrigeren.”

Met andere woorden: wie corrigeert Jan Zijlstra?
Ds. Van der Kraan spreidt zijn handen: “U stelt de vraag al... Dus ten aanzien van het gemeentezijn liggen er vragen, maar ook ten aanzien van Zijlstra’s visie op Jezus. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat die eenzijdig is. Voor zover ik het kan zien, verkondigt hij Jezus vooral als Wonderdoener: ‘Ga richting Jezus, ga richting het wonder.’ Maar Jezus’ wonderen worden tékenen genoemd: het gaat uiteindelijk niet om die genezingen, maar om het feit dat Hij de gebroken relatie tussen God en zondige mensen wil herstellen, door Zijn Geest. Dat komt mijns inziens onvoldoende naar voren. Verder is bekend dat er ook bij Zijlstra mensen zijn die niet genezen, of die na een tijdelijke opleving terugvallen. Hier liggen eveneens vragen: wil God dat elke ziekte genezen wordt? En als ik geen genezing vind, ligt dat dan aan een gebrek aan geloof van mijn kant?”

Zijn door deze genezing ook de vragen van andere zieken in uw gemeente toegenomen?
“Zeer zeker. Ik heb de chronisch zieken die mij bekend zijn daarom bewust bezocht, zodra het nieuws over de genezing van Janneke naar buiten kwam.”

Gemeenteavond

Voor de diepere doordenking van de vele vragen rond de verhouding tussen geloof, gebed en genezing, wil de kerkenraad van de hervormde gemeente Bleskensgraaf onder meer een aantal boeken rond dit thema bestuderen. Ds. Van der Kraan verwacht dat het resultaat van deze bezinning dit najaar beschikbaar komt en wellicht via een gemeenteavond naar de gemeente wordt gecommuniceerd. “Rond ziekenzalving hebben we eveneens een gemeenteavond belegd. Waar we ons nu op gaan bezinnen, is een veel breder onderwerp. Daarbij komen vragen over de gemeente aan de orde, vragen over Gods leiding, over het gebed, over verhoring en noem maar op. Of we op álle vragen een antwoord krijgen, dat durf ik echt nog niet te zeggen. Ik denk het niet, eerlijk gezegd.”

Waarom niet?
“De werkelijkheid waarin we leven, is daarvoor gewoon te complex. Tegelijkertijd vind ik ook dat we onszelf een spiegel moeten voorhouden. Vanuit de kring van de gebedsgenezing en gebedsgenezers komt een indringende vraag op ons af: moeten we niet méér verwachten van het gebed?”