Niet vanuit schuld, maar vanuit verantwoordelijkheid

Mirjam werd geraakt door Suriname: door de mensen, de cultuur, de natuur.  Bovendien leerde ze de liefde kennen. Haar man Gerrit is van inheemse afkomst en organiseert tours voor toeristen die Suriname bezoeken. Samen kregen ze twee kinderen: Joel (4) en Lize (3).  

Dichtbij mensen blijven

Het werk van Mirjam krijgt vorm in Stichting Opo Doro. De organisatie richt zich op twee sporen: thuisbegeleiding en dagbesteding.  Bij thuisbegeleiding begeleidt Opo Doro mensen met een beperking én hun omgeving. “Gezinnen weten vaak niet wat er thuis nog mogelijk is. Juist daardoor kan een kleine stap enorme impact hebben: herkenning, structuur, praktische aanpassingen of uitleg aan ouders. De dagbesteding kwam later. Hier maken mensen met een beperking verschillende producten: magneten, sleutelhangers, vlaggenlijnen die worden verkocht. De dagbesteding is niet alleen bedoeld als ‘bezigheid’, maar ook als route naar waardigheid en inclusie voor mensen met een beperking. 

Grenzen stellen om trouw te blijven

Mirjam is opvallend eerlijk over het spanningsveld van hulpverlening in Suriname. Ze begeleidt bewust zo min mogelijk mensen thuis. “Als ik als witte vrouw in een gezin kom is het soms lastig: óf ze zien een zak geld binnenkomen, óf ze willen niks van me hebben juist omdat ik wit ben.” Daarom bestaat Mirjams werk vooral uit het begeleiden en trainen van teams en het organiseren en professionaliseren van de organisatie. Daarbij is het belangrijk om de focus te bewaren: “Opo Doro verleentbijvoorbeeld wel thuisbegeleiding en geen thuiszorg. Niet omdat die nood er niet is, maar omdat er anders door alles en iedereen een beroep op je wordt gedaan. Thuiszorg richt zich op lichamelijke en medische ondersteuning. Thuisbegeleiding is er voor het vergroten van zelfredzaamheid en structuur in het dagelijks leven. Het is een keuze die klinkt als begrenzing, maar eigenlijk gaat over trouw blijven aan waar je het meeste verschil kunt maken.” 

Tekst gaat verder onder de afbeeldingen.

Inclusie vraagt tijd

Suriname is anders dan Nederland. “Mensen hier zijn niet zo gesocialiseerd als in Nederland,” zegt Mirjam. “Veel mensen zijn erg gevoelig voor hiërarchie.” Zo leert ze haar personeel dat ze Mirjam feedback mogen geven. Dat klinkt heel gewoon, maar is het niet. “Als ze dat bijvoorbeeld hier bij de overheid zouden doen, dan zouden ze echt ruzie hebben.”  

Mirjam probeert relaties te bouwen waarin mensen durven groeien en fouten mogen maken. Toch krijgt ze soms kritiek: dat ze niet goed voor mensen zou zorgen. Mirjam blijft daar rustig onder en ziet het anders. “Ik laat mensen soms zelf dingen oppakken omdat ik ze juist in beweging wil brengen en ze zich trots wil laten voelen op zichzelf.” 

Binnenland: eerst leren herkennen

In het Surinaamse binnenland is kennis over beperkingen vaak minimaal. Daarom wil Mirjam trainingen geven aan medewerkers van de Medische Zending, zodat zij beperkingen eerder leren signaleren en kunnen doorverwijzen. Zo is ze nu bezig met het opzetten van een structuur voor mensen met epilepsie. In afgelegen dorpen spoort ze mensen op die mogelijk epilepsie hebben. Ze vond eenneuroloog bereid om binnenkort een keer mee te gaan om diagnoses te stellen en medicatie voor te schrijven. Voordat het zover is moeten gezinnen eerst snappen wat hiervoor nodig is: bijhouden wanneer aanvallen optreden, hoe vaak, en wat er gebeurt. Ook ouder-educatie hoort daarbij: bijvoorbeeld over waarom op tijd medicatie gevenessentieel is. “Het is geen ‘quick fix’. Het is investeren in kennis, vertrouwen en volhouden.” 

Droom: zichzelf overbodig maken

Mirjams droom voor de toekomst? “Ik wil mezelf overbodig maken en mijn werk en taken zo snel mogelijk overdragen aan Surinaamse collega’s.” Ze hoopt dat de overheid ooit zover komt dat ze haar werk kan overpakken. “Dan mogen ze alles gebruiken wat ik heb neergezet. Alle structuren die opgebouwd zijn. Dat zal misschien wel over generaties gaan.” Tot die tijd doet Mirjam wat ze overal terugziet als de echte sleutel: ze blijft investeren in individuen en relaties. Niet omdat het snel gaat, maar omdat het werkt. En omdat mensen pas echt tot bloei komen als iemand naast hen gaat staan.  Mirjam: “Misschien is dat ook een vraag aan ons. We zijn allemaal druk met gezin, werk, mantelzorg, kerk, agenda’s: waar kunnen wij vandaag één persoon echt zien? Niet als project. Niet als ‘zielig verhaal’. Maar als mens met mogelijkheden. Want soms is één relatie, één betrokken bezoek, één stukje kennis, één iemand die in jou gelooft genoeg om een leven merkbaar lichter te maken.”