Het is een vraag die iets van het gemis van God laat zien, van het besef dat de wereld zonder zijn nabijheid kaal en leeg is. In Psalm 85 vullen verleden en heden elkaar aan. Mogelijk is het geschreven na de ballingschap van het volk van Israël, als een ode aan Gods redding én als een aansporing tot een nieuw begin bij terugkeer in het land.

Dat maakt dat dit lied twee gezichten heeft. De eerste acht verzen kunnen ons behoorlijk tegen de borst stuiten. En zelfs als dat niet zo is, vraag ik me af of wij nog zo durven bidden, of wij deze taal tegenover God nog gebruiken. “Onderdruk uw afschuw van ons”, staat er in vers 5b.
De tweede helft, vers 9 tot en met 14, is daarentegen liefelijk. “Zijn glorie komt wonen in ons land.” In die woorden klinkt het visioen van een land vol liefde en trouw, vrede en gerechtigheid. Dan begrijp je waarom dit lied zo goed past bij de adventstijd.

• 

  Nieuw: de gratis Visie-app!

  Of je nu op de bank zit, onderweg bent in de trein of op vakantie in het buitenland: met één tik op je scherm duik je in hoopvolle verhalen, inspirerende interviews en alle digitale edities van Visie

  Download de app

Goedheid

Toch dringt zich de vraag op: kan het tweede deel zonder het eerste? Bestaat er een wereld van vrede, recht en trouw zonder de God van toorn die we in de eerste verzen tegenkomen? Ik denk het niet. De vroegchristelijke kerkvader Lactantius (ca. 240-320) schreef uitvoerig over Gods toorn. Die is, zegt hij, geen willekeurige boosheid zoals wij die kennen – prikkelbaar, snel ontvlambaar – maar de uitdrukking van Gods rechtvaardigheid en goedheid die zich verzet tegen het kwaad. De God van Psalm 85 is geen onverschillige God, maar een God die persoonlijk betrokken is bij deze wereld.

Gods toorn is zijn verzet tegen alles wat deze wereld ongeschikt maakt als woonplaats

Gods toorn is zijn afschuw over alles wat de vrede belemmert: onze hardheid van hart, onze weigering om mee te werken aan zijn werk van verzoening. Hij maakt zich kwaad over hoe langzaam we zachtere harten ontwikkelen, we vriendelijker spreken en we ruimte maken voor anderen. Gods toorn is zijn verzet tegen alles wat deze wereld ongeschikt maakt als woonplaats, alles wat verhindert dat Hij onder zijn schepselen aanwezig kan zijn.

De baby van Betlehem

Deze eerste advent, waarin we opnieuw het gemis van Gods aanwezigheid voelen – zeker nu vrede ver weg lijkt en oorlog steeds dichterbij komt – is een tijd van voorbereiding op zijn komst. Psalm 85 herinnert ons eraan wat er dan gebeurt: de baby van Betlehem is, om met Lactantius te spreken, God die zijn afschuw tempert. De Vredevorst in wiens kleine gestalte God zich genadig tot de wereld keert. Dicht bij ons, onze schuld dragend, onze zonden bedekkend en zijn woede stillend.