Onze tekst in Lucas 16 wordt beschouwd als een van de lastigste gelijkenissen die Jezus vertelde. Misschien dacht u dat ook weleens: wat moet ik met dit vreemde verhaal? In deze gelijkenis wordt een financieel beheerder beschuldigd van wanbeleid. Net als de verloren zoon verkwist hij het bezit van zijn meester. Zijn baas gelooft de aantijging en zet hem op staande voet buiten. De reactie van de beheerder bevestigt de beschuldiging. Hij beseft dat hij op straat staat, zonder uitzicht op werk, en bedenkt razendsnel een plan: hoe red ik mijn toekomst? Zijn oplossing? Hij wil goodwill kweken bij de schuldenaars van zijn meester, zodat zij hem later mogelijk onderdak of werk verschaffen.

Ironie

Nog voordat hij zijn sleutels hoeft in te leveren, roept hij de schuldenaars bij zich en scheldt flinke bedragen kwijt: schulden ter waarde van tienduizenden euro’s. Zijn meester loopt dus veel geld mis. Maar dan gebeurt het bizarre: “En de heer prees de oneerlijke rentmeester omdat hij slim had gehandeld” (16:8). Hoe kan een werkgever zijn frauderende werknemer prijzen? Hoe past dit in het onderwijs van Jezus? De sleutel is ironie.

Jezus houdt zijn toehoorders een spiegel voor

Ironie is het tegenovergestelde zeggen van wat je bedoelt, zoals het gebed van Pieter Derks. Dat doet Jezus vaker. Denk aan de rijke dwaas in Lucas 12. Hier vinden we een ironische tegenhanger van de gelijkenis van de verloren zoon (Lucas 15:11-32). Beide gelijkenissen zijn een antwoord op hetzelfde verwijt: Jezus, je gaat om met foute vrienden (15:2). Anders dan de zoon die berooid thuiskwam, kiest deze manager een andere weg: hij probeert met geld en gunsten zijn toekomst veilig te stellen. En daarmee houdt Jezus zijn toehoorders een spiegel voor. Tegen zijn critici zegt Hij als het ware: kijk naar jezelf. Jullie vertrouwen op bezit om jullie positie veilig te stellen, alsof je daarmee zelfs je toekomst bij God kunt kopen (16:14).

• 

  Jurjen ten Brinke: Het is nog altijd de Heer die besluit in te grijpen (of niet)

  Jurjen ten Brinke: Het is nog altijd de Heer die besluit in te grijpen (of niet)

Vertrouwen op geld

Wat Jezus hiermee duidelijk maakt: niet je omgang met mensen besmet je leven, maar je vertrouwen op geld. Niet mijn vriendschap met tollenaars en zondaars is het probleem, maar jullie gehechtheid aan bezit. Want wie denkt zijn leven zeker te kunnen stellen met rijkdom, bedriegt zichzelf. Dat is de verraderlijke kracht van geld: het geeft je het idee alles te kunnen regelen, zelfs je redding. Zo kaatst Jezus ironisch de bal terug: wie heeft hier nu eigenlijk ‘foute vrienden’? Jullie zijn vrienden met je portemonnee.