Waar God is – PopUpGedachte donderdag 12 november 2020

Het regent buiten. Dat heeft het al een poosje niet gedaan. Fantastisch herfstweer was het, veel te warm voor de tijd van het jaar, dat wel. Maar een gegeven paard moet je dan ook niet in de bek kijken, al is het niet geheel onterecht om de warmte ook wat verdacht te vinden. We weten niet precies hoe snel ons aardbolletje opwarmt, maar dat het niet de goede kant opgaat, dat is een ding dat zeker is.

Vandaag lees ik, als elke ochtend voordat de werkdag begint, de teksten van de dag. Het zijn de drie fragmenten die vandaag in kerken, met name katholieke, over de hele wereld gelezen zullen worden. Ik kom er niet zo vaak, zeker niet doordeweeks, maar als het dan gebeurt en ik hoor inderdaad zo ’n monnik of priester – in dit geval in een klooster in Huissen – de tekst voorlezen die ik die ochtend in alle vroegte voordat de zon opkwam zelf onder de loep had genomen, dan springt mijn hart toch een stukje op.

Het is een mooi idee, zo’n netwerk dat dagelijks die oude teksten leest en er chocola van probeert te maken, elke dag opnieuw. Steeds weer horen wat het is om lief te hebben, vrije mensen te worden, te groeien in je geest, in je ziel, je manier van doen. Natuurlijk zitten er nogal wat weerbarstige teksten tussen. Ik ben altijd blij dat ik kan kiezen uit drie verschillende teksten op zo’n ochtend en dan nog heb ik soms geen idee waar ik moet beginnen. De teksten zijn al zo oud, ze zijn zó niet geschreven aan jou of aan mij maar zo duidelijk aan mensen in een heel andere tijd en plaats met andere verwachtingen, voorstellingen van het leven, andere referentiekaders.

En dan is er ook nog in de loop van mijn leven allerlei theologie bij aangekoekt. Ik hoor bij elke tekst de cliché’s galmen over ellende, verlossing of dankbaarheid, abstracties van genade en vergeving. Dat kunnen behulpzame concepten zijn, maar daarvoor moeten ze eerst weer op aarde komen, superconcreet worden, over het hier en nu gaan. Anders zijn ze onbruikbaar of zelfs contraproductief. Clichématig spreken over de oude teksten van christendom vergroot de afstand tot de tekst. Dan kun je beter zwijgen totdat er wel iets is. Of beter nog: spreken over het feit dat je slechts chliché’s voelt opkomen en daar een broertje dood aan hebt. Werken met de teksten van het christendom en het vinden van inspiratie kan net zo goed betekenen dat je oude betekenissen afbreekt omdat je er niet meer in gelooft of omdat ze geen recht doen aan de werkelijkheid. Het uit de weg ruimen van oude troep waar je niet meer in gelooft, is een uiterst zinnige bezigheid. Een Mari Kondo van de geest. Levert de interpretatie die je geleerd hebt nog vonken van fascinatie op? Hou ‘m dan. Zo niet, zet m dan aan de straat. Waarom zou je ‘m houden? Maak wat ruimte in de geest.

Al schrijvende heb ik nog niet verteld wat ik deze ochtend las en wat ik een prachtig zinnetje vind om de dag mee in te nemen. Het is deze: “Toen Jezus door de Farizeeën de vraag werd gesteld, wanneer het Rijk Gods zou komen, gaf Hij hun ten antwoord: 'De komst van het Rijk Gods kun je niet waarnemen. Men kan niet zeggen: Kijk, hier is het, of daar is het. Want het Rijk Gods is midden onder u.”

Waar is het rijk Gods? Waarbij je natuurlijk eerst even iets wil duiden van wat dat Rijk Gods dan zou zijn. Het is allereerst de situatie waarin de Eeuwige het politiek, religieus en maatschappelijk voor het zeggen heeft. Gezagsdragers die zich buigen en de voorschriften van de Eeuwige tot op de letter volgen, het einde van machtsmisbruik en vijandige overheersing zoals de Romeinse die het Joodse volk in die tijd onder de knoet had. Men hoopte erop, vocht ervoor, hield zich aan religieuze voorschriften opdat de Eeuwige toch ooit mocht gaan ingrijpen of organiseerde revoluties in naam van diezelfde Eeuwige.

En als er dan gevraagd wordt wanneer die bevrijding plaats gaat vinden, hoe lang het nog duurt, zegt Jezus van Nazareth dat het er al is. Midden onder u. Waarbij hij in eerste instantie naar zichzelf verwijst, maar ook in bredere zin aangeeft dat de verlangde bevrijding allang voorhanden is.
Wanneer krijg ik antwoord op mijn gebeden? Het antwoord is midden onder u. Waar is God? Midden onder u. Wanneer komt het goed? Het is al goed. Dat is de rabbi ten voeten uit. Een manier van omdenken en omzien. Dat wat je verlangt is onder handbereik. Het vraagt alleen dagelijkse oefening en overgave om het te zien en het steeds opnieuw te ontvangen.

Een hele gezegende donderdag gewenst, en vrede en alle goeds.

Hier vind je drie tekstgedeelten die Rikko vanochtend las.