Geniet ervan, hè? – PopUpGedachte vrijdag 1 mei 2020

‘Ik eet je op’, roept een vader tegen zijn kind. We verslinden boeken, we kauwen op gedachtes, we proeven stilte, het heeft de smaak van liefde, vlinders in je buik en zo nog veel meer. We hebben nogal wat eetmetaforen voor iets dat absoluut geen eten is. Maar wat vooral gaat over intimiteit, verbinding, tot je nemen.

Het is één van die raadselachtige spreuken van de Man van Nazareth die tot op de huidige dag verdeeldheid zaait onder volgelingen en altijd spot heeft opgeleverd en weerzin van mensen daarbuiten. Dit staat er vanochtend:

“Jezus sprak daarop tot hen: 'Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: als gij het vlees van de Mensenzoon niet eet en zijn bloed niet drinkt, hebt gij het leven niet in u. Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, heeft eeuwig leven en Ik zal hem doen opstaan op de laatste dag. Want mijn vlees is echt voedsel en mijn bloed is echte drank. Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, blijft in Mij en Ik in hem.”

Het is toch ook te vies voor woorden. Dat met droge ogen lezen of met een uitgestreken gezicht van een preekstoel vertellen, dan ben je toch echt losgezongen van de werkelijkheid en in een soort jargon terecht gekomen. Liedjes over het bloed van Jezus dat ons vrij maakt. Het lijkt allemaal zo gewoon voor wie er binnenin zit, maar voor elke outsider is het smerig. Ronduit.

Dan is er allerlei uitleg mogelijk. Over de offercultuur van die tijd. Het beste van je kudde wordt aan God geofferd als dankbaarheid en daarna vindt er een feestmaal plaats. Maar dan nog. Vegetariërs en veganisten worden uberhaupt al verdrietig van die gewoontes. En de man van Nazareth heeft het over zichzelf. Met huid en haar, vlees en bloed.

Hij lijkt ook geen moeite te doen, hè? Om het eenvoudiger te maken voor de omstanders. Het zou zo fijn zijn als er wat ondertiteling bij was. Iets als: ik bedoel het niet zo expliciet, het gaat om het idee. Punt is dat we nooit zullen weten of het echt om het ‘idee’ ging, en om welk idee dan. We kunnen er naar raden, op studeren, iets waarschijnlijk achten. Veel verder komt het niet. Je kunt er dus ook allerlei gekke dingen mee doen en het is niet zo vreemd dat in de vroege dagen van christendom ze werden beschuldigd van kannibalisme. Niet onlogisch, hè? Met zulke teksten.

Er lijkt niets boventijdelijks overgeleverd te zijn. Alleen ervaringen en weerslagen van momenten volledig verweven met tijd en plaats. Er is geen idee schoon uit te trekken, het idee zelf is onderdeel van die plaats en tijd. Er is niets zeker te weten. Misschien alleen dit: in de hoop dat je iets voelt, gezien hebt, begrijpt, zelf in dezelfde lijn in de eigen plaats en tijd de man van Nazareth volgen.

En misschien is dat het dan wel. Dat het niet het idee is dat we de woorden bewaren en die boventijdelijk in een volgende scène in de geschiedenis uit de hoge hoed toveren. Het gaat er ook niet om dat we de Jezus-figuur uit die tijd transporteren en hier in deze tijd aan iedereen tentoonstellen. Het is de bedoeling dat de liefde voor dat wat daar gebeurde, de keuzes, de intentie, de hoop, dat die met zoveel liefde tot je genomen wordt dat het de handelingen van vandaag voedt. En er dus door de handelingen iets zichtbaar wordt van wat daar op heel andere manier gebeurde.

De geschiedenis herhaalt zich niet, ze rijmt alleen – zeggen ze. Het is niet de bedoeling de geschiedenis te herhalen, maar zoals een kunstenaar eindeloos zich kan verdiepen in het werk van een ander, en dan vervolgens zelf werk te maken wat er totaal niet op lijkt en toch de ziel en de geest van het werk verder brengt. Dan is het werk van die ander ingenomen, is er op gekauwd, doorgeslikt, het deel van het spijsverteringsstelsel en de bloedvaten geworden.

JC komt geen boventijdelijk blok waarheid brengen. Wat hij in de wereld bracht kan alleen met liefde en aandacht tot je genomen worden zodat het je bloedvaten, cellen en je systeem vormt. En zo iets van dat wat daar gebeurde ook weer in deze werkelijkheid gebeurt. Het is allemaal zo veel lijfelijker, zoveel ongrijpbaarder en zo minder berekenbaar dan ik zo vaak heb gedacht. Mooi ook, maar niet gemakkelijk. Het vraagt eigenlijk alleen om toewijding. Meer niet.

Een hele goede vrijdag gewenst. En vrede, en alle goeds.

Hier vind je drie tekstgedeelten die Rikko vanochtend las.