Aantrekkingskracht van negatieve gevoelens

Negatieve gevoelens als angst, boosheid, droefheid of haat komen vaker voor dan ons lief is. Er gaat bovendien een bijzondere aantrekkingskracht van uit. Spontaan krijgen die negatieve gevoelens vaak als eerste de aandacht als we terugblikken op de voorbije tijd of op een ervaring. Op zich is dit niet vreemd of problematisch. We willen de nare ervaringen waarmee ze verbonden zijn vermijden voor de toekomst.

Vaak menen mensen dat de positieve aspecten van een ervaring niet eens vermeld hoeven te worden. ‘Dat is nutteloos en tijdverlies – Iedereen weet die dingen al. Wat goed loopt is normaal. Dat behoeft geen aandacht.’ Dit kan leiden tot een eenzijdig en negatief vertekend beeld van de werkelijkheid.

Met zijn team van begeleiders evalueert Juliaan het voorbije zomerkamp van de jeugdclub. Zoals gewoonlijk is er weinig tijd. Juliaan beslist eerst aandacht te geven aan de spanningen die er waren bij het begin van het kamp tussen de begeleiders. Daarna wordt een boze brief van een ouder besproken. Ten slotte worden afspraken gemaakt om te vermijden dat een volgende maal opnieuw een boete moet worden betaald omdat de kampplaats zo vuil was achtergelaten. Na afloop is het team helemaal ontmoedigd. Ze hadden een aangename herinnering aan het zomerkamp. Nu hebben ze de indruk dat ze nergens voor deugen.

Voorkeursaandacht voor vreugde

Ignatius van Loyola raadt hier aan spirituele discipline aan de dag te leggen. Hij vraagt niet toe te geven aan de aantrekkingskracht van het negatieve. Bij het luisteren naar wat er zich afspeelt in je hart, is het verkieslijk voorkeursaandacht te geven aan de vreugde. Positieve gevoelens als blijheid, vertrouwen, rust, openheid, hoe bescheiden, discreet of onooglijk ze ook zijn, zeggen doorgaans iets over waar het leven – en dus God – je opwacht. Daarom dienen ze voorrang te krijgen bij de terugblik. Het is belangrijker te weten waar je opbloeit dan te weten waar je wegkwijnt. Het is belangrijker te weten waar God wel is dan waar Hij niet is. Dan weet je waar je vaste grond onder voeten hebt en waar je verder op kunt bouwen.

Margot, een alleenstaande moeder gaat koffiedrinken met Karen, een vriendin. Het gesprek gaat meteen over de kinderen. Margot vertelt hoe zwaar het haar valt haar zonen op te voeden in afwezigheid van hun vader. Al die beslissingen die zij in haar eentje moet nemen over de opvoeding, de scholen, de reparaties aan het huis. Karen merkt dat de sfeer snel bedrukt wordt. Ze onderbreekt de monoloog en stelt gericht vragen over de mooie ervaringen. Margot leeft op en vertelt met enthousiasme hoe haar kinderen groeien en bloeien. Bij het afscheid is ze verwonderd over de diepe dankbaarheid om haar kinderen die naar boven kwam in het gesprek. Margot kan er opnieuw tegenaan.

Meer licht leidt tot minder schaduw

Groeiend bewustzijn van rust, openheid, dankbaarheid, hoop en andere positieve gevoelens hebben een bijzonder gevolg. Ze maken het mogelijk om de schaduwkant van je leven makkelijker en diepgaander onder ogen te zien. Immers, naarmate je meer gaat beseffen dat het licht, God zelf, in jouw leven wel degelijk aanwezig is, ga je minder angst voelen om de meer donkere kanten van je ervaring onder de loep te nemen. Diep in je binnenste voel en besef je dan namelijk dat het leven daadwerkelijk aanwezig is en dat het sterker is.

De bewuste keuze eerst te zoeken naar Gods aanwezigheid, heeft dus als paradoxaal gevolg dat je daarna vérder kunt gaan in de bewustwording van zijn afwezigheid. Meer inzicht in de schaduwplekken in je leven maakt dan op zijn beurt mogelijk dat die plaatsen van dood geleidelijk aan opnieuw tot leven kunnen worden gewekt en weer voor het licht komen. Zo brengt voorkeursaandacht voor de vreugde een dynamiek op gang die leidt tot nog meer vreugde.’

Meer lezen? Het boek van Nikolaas Sintobin is nu verkrijgbaar bij je plaatselijke boekhandel.

Vertrouw op je gevoel – Keuzes leren maken met Ignatius van Loyola | Nikolaas Sintobin |KokBoekencentrum |160 pagina’s | € 19,99