Het verhaal van Mozes staat in het Bijbelboek Exodus, dat in joodse traditie Sjemot heet: namen. Opvallend is echter dat in het verhaal van Mozes veel namen ontbreken. De eerste namen die worden genoemd zijn ook nog vrouwennamen: die van Sifra en Pua, twee verloskundigen die in opstand komen tegen een wrede farao – die naamloos blijft – die alle Hebreeuwse jongens wil doden.

Later komen we de namen tegen van Jochebed, de moeder van Mozes en zus Mirjam: zij vormen met de verloskundigen en de Egyptische prinses die Mozes uiteindelijk opvoedt een coalitie van verzetsvrouwen, legt theoloog Alain Verheij in de podcast uit.

Bijbelse vrouwen in de kunst

Dit vrouwen hebben diverse kunstenaars geïnspireerd. Dit zijn 3 voorbeelden:

1.    The mother of Moses van Simeon Solomon

‘Er is in de beeldende kunst eigenlijk niet heel veel kunst die speciaal over de moeder van Mozes, Jochebed, gaat’, vertelt conservator van museum Catharijneconvent Lieke Wynia. Dit kunstwerk is een uitzondering en draait helemaal om Jochebed en haar kinderen Mozes en Mirjam. In het raam zie je nog een glimp van een piramide. Het schilderij werd voor het eerst tentoongesteld in 1860. ‘Het interessante is de vrouw die model heeft gestaan voor de moeder van Mozes. Zij heet Fanny Eaton, woonde in Groot-Brittannië, maar is geboren in Jamaica. Voor die tijd best bijzonder omdat ze een donkere vrouw was die model stond.’ En volgens Lieke zijn het waarschijnlijk ook haar eigen kinderen die afgebeeld zijn.

2.    The Finding of Moses van Frederick Goodall

De Egyptische prinses, die Mozes uit het water haalde, staat centraal in een schilderij van de Britse Frederick Goodall uit 1885: The Finding of Moses. Het schilderij laat de Egyptische prinses zien die met haar bedienden aan het baden is en het mandje met Mozes erin vindt. ‘In die tijd waren er allerlei opgravingen in Egypte en was er heel veel interesse in Egypte voor Europa’, vertelt Lieke ‘Die interesse werd gebruikt om zo authentiek mogelijk een Bijbelverhaal te laten zien.’ Lieke wijst erop dat het wel een heel Victoriaans schilderij is: door de verbeelding van de prinses, maar ook door het vele naakt. ‘De vader van de prinses van Egypte geeft dus opdracht tot een genocide. En zij vindt een baby die dood zou zijn volgens het bevel van haar vader en besluit om hem op te vissen uit het water. Zij geeft hem ook zijn naam. In het Hebreeuws betekent Mozes opgeviste, in het Egyptisch ‘zoon van’.’

3.   The Prince of Egypt

n The Prince of Egypt: de muzikale tekenfilm van DreamWorks, is een cruciale rol weggelegd voor Mirjam. Theoloog Alain Verheij: ‘Zij is degene die Mozes herinnert aan wie hij is. Als hij denkt dat hij een Egyptische prins is en per ongeluk in een joodse wijk terechtkomt, is zij degene die zegt: “Maar jij bent mijn broer”. Het is zijn wake-up call en zij blijft later ook constant betrokken bij het werk.’

Wil je meer weten over de kunst rond het verhaal van Mozes? Luister dan naar de nieuwste aflevering van podcast Scheppingsdrift: